چهارشنبه سوری روز مهمی برای همه‌ی ماست؛ چه آن‌هایی که در چند ماه اخیر با جنبش مردم ایران پیش رفته‌اند و مبارزه کرده‌اند، چه آن رهبران شناخته نشده‌ای که شعور مردمی هنوز آن‌ها را کشف نکرده است تا رهبری مبارزه را به آن‌ها بسپرد و حتا دشمنان ما که آن سوی دیوار ایستاده‌اند.

چهارشنبه سوری هم می‌تواند نقطه‌ی آغاز باشد و هم نقطه‌ی پایان. می‌تواند نسبت جنبش مردم را با اصلاح طلبان سابقاً حکومتی که حالا از هراس غیر قابل کنترل شدن مبارزه به دعای سبز متوسل شده‌اند، نشان دهد. می‌تواند سوت پایان شیوه‌ای از مبارزه را بدمد. می‌تواند نشان دهد فرصت حضور مردم در صحنه برای تغییر سرنوشت خودشان از دست رفته است یا هنوز پابرجاست.

با این وجود مبارزه امری اتفاقی و تصادفی و ناگهانی نیست. مبارزه مشغولیت فوق برنامه نیست. وقتی تغییر در دستور کار جامعه‌ای قرار گرفته باشد می‌توان آن را سرکوب کرد؛ می توان آن را با بردن به مسلخ «مصلحت اندیشی» اخته کرد اما نمی‌توان آن را متوقف کرد. چهارشنبه سوری درست آن‌جایی است که تصمیم خواهیم گرفت از این پس چه کنیم.

چهارشنبه سوری می تواند گام بلندی در تداوم مبارزه باشد. چهارشنبه سوری به زندگی فردی ما گره خورده است. تمام مایی که در ماه‌های اخیر کار و دانشگاه و آسایش رخوت‌آور خانه را وانهاده‌ایم. مایی که در ماه‌های اخیر زندان رفته‌ایم، کشته داده‌ایم، آواره شده‌ایم، مخفی زندگی کرده‌ایم. مایی که برای درس خواندن از ایران خارج شده‌ایم و حالا ماندگار تبعید خواهیم بود. چنین است که آن دوگانه‌ی معیوب میان زندگی و مبارزه، محو می شود. زندگی به مبارزه و مبارزه به زندگی پیچ می خورد. تاریخی برای ساخته شدن بی قراری می‌کند.

چهارشنبه سوری در سال‌های گذشته همواره فرصت حضور مردم‌ای بوده است که آتش مقدس رهایی خواهی را در سینه‌هایشان و در زیر خاکستر حمل کرده‌اند تا فوران آن در ماه‌های گذشته یکی از سرکوب‌گرترین حکومت‌های جهان را ذله کرده باشد؛ آن‌هایی که می‌خواهند مردم را با عنوان دهان پرکن «مبارزه‌ی مدنی» به خانه‌ها بفرستند، از مردم، از دخالت مردم در تعیین سرنوشت خودشان می‌ترسند.

در اسطوره‌های ایرانی چهارشنبه سوری، زمانی است که دیوها، نمادین‌ترین نشان‌گان پلیدی و نکبت و دژخویی به زمین حمله می‌کنند تا آن را تسخیر کرده باشند. مردمان روی زمین آتش می‌افروزند و آن‌قدر هیاهو می‌کنند که دیوها را بتارانند؛ تا دیوها زمین را تحت سلطه نگیرند. با آتش‌ای که در حیاط خانه‌ها و در خفا افروخته شود، شاید که خانه را از چنگ دیوها نجات دهیم اما خیابان را به دیوها بخشیده‌ایم. خیابانی که در ماه‌های گذشته میان مردم و دیوها دست‌به‌دست شده است. زمین از آن کسانی باید باشد که آن را برای زندگی انسان شایسته‌تر می‌خواهند. زمین از آن ماست. خیابان از آن ماست. دیوها را بتارانیم.

ذهن‌ام
زین پس بر هیچ دری بسته نخواهد بود
و هر آنچه نصیب همه‌ی ابنای بشر است، در ژرفنای درونم از آن من خواهد بود
روح‌ام در بر گیرنده‌ی اوج و حضیض
و برکت و لعنت‌شان بر سینه‌ام لبریز
باشد که بی‌هیچ قید و بند، در سرد و گرمشان پخته شوم
تا آن زمان که من نیز چو ایشان، درهم شکسته شوم¹

از بدو چشیدن میوه خرد(گناه) توسط آدم و حوا شکست یا پیروزی بشر رقم خورد، شکست در مقابل پیروزی، تبعید از باغ ملکوت... بشر خرد را قورت داد و آن را به شکست یا پیروزی تفسیر کرد. شکست: چون او «مرغ باغ ملکوتی بود» و گام در دیر خراباتی نهاد که جز مسئولیت و رنج چیز دیگری برای او به ارمغان نداشت. پیروزی: چون بی‌هراس، از هشدار خداوند سرپیچی کرد.

در بسیاری از شاعران آروزی حیوان بودن یا پرنده بودن و خوشا به سعادت آنها تمنا شده است، این تمنا دقیقاً همان باغ ملکوتی مد نظر حافظ است. انسان با چیدن میوه خرد از حیوان‌یت و طبیعتی جهید که قدرتمند و قدرتمندتر در آن حاکم مطلق بود و خواهد بود، او به حکم خوردن میوه خرد نمی‌توانست بر این دو وزنه‌ی نا متعادل چشم بربندد پس باید آن را به تعادل می‌رساند و این یعنی تولد بدوی‌ترین اصل اخلاقی بشر: عدالت.

پس بشر میوه‌ای را می‌چشد که وی را خلیفه‌الله می‌کند بر زمین، خداوند بر او هشدار می‌دهد که این میوه تو را به جهانی دیگرگونه از حیات وحش تبعید خواهد کرد جهانی که در آن زیربار مسئولیت و رنج خمیده خواهی گشت. اما ظریف‌ترین نکته این روایت، اختیار و آزادی انسان در مقابل خداوند است در خوردن و نه‌خوردن میوه‌ی ممنوعه! آری خداوند اختیار و آزادی را در همان بدو به انسان هدیه کرد.

پس انسان میوه‌ی خرد را بلعید، خداوند از دیدن چنین مخلوق سرکش و دلیری به آفرینش خود بالید، با آنکه از او پیروی نکرده بود ولی وی را جانشین و اشرف مخلوفات خویش نامید چون تنها این مخلوق اوست که در غیاب وی قادر به تعادل رساندن قانون طبیعت(حیات وحش) است و لاغیر ...

انسان با خوردن میوه‌ی ممنوعه‌ی خرد به ساحتی دیگرگونه از وحش گام می‌نهد اما چرا خود را شکست خورده می‌پنداشت یا پیروز؟ این جهشِ (توسعه) او و جانشین خداوند شدن چرا سال‌هاست که در چنیره‌ی شکست و پیروزی گرفتار شده است؟ چرا انسان چون خداوند از این جهش احساس خرسندی نکرد؟ به خرسندی رسیدن در نزد هگل امری بسیار مهم بود.

آیا خرسند بودن در شکست دیگری و پیروزی خویش رقم می‌خورد؟ نه هرگز اگر این‌گونه بود خداوند باید در مقابل سرکشی انسان از خود، احساس شکست می‌کرد نه رضایت و خرسندی، نکته‌ا‌ی فوق‌العاده ظریف که شیطان و دیگر فرشتگان مقرب هم قادر به درک آن نبودند: چرا خداوند از مخلوق سرکش خویش چنین خرسند است؟ چون آنچه خداوند نظاره می‌کرد توسعه‌ی مخلوق خویش بود نه شکست و پیروزی ...

شکست و پیروزی اما از کجا رقم می‌خورد؟ شکست و پیروزی دقیقاً برگرفته از قانون طبیعت یعنی قدرتمند و قدرتمندتر است امری که در حیات وحش به وضوح آن را نظارگر هستیم انکار این امر هم خودفریبی و خلسه‌ی آب‌گوشتی بیش نیست.

اما سئوال مهم این‌جاست که آیا قدرتمند و قدرتمندتر بودن در نزد حیوانات و نظم طبیعت به معنی شکست و پیروزی است؟ عیان‌تر: آیا روباه شکست خورده ازشیردرنده سال‌یان سال افسرده و ملول خواهد شد و در فکر انتقام؟ هرگز، در طبیعت و وحش این امری است چون امر آب خوردن یا خوابیدن بی هیچ تفاوتی ... اما بشر از این قدرتمند و قدرتمندتر بودن سلاله‌ی مخوف شکست و پیروزی را بیرون کشید، بدفهمی مخوف که تا به امروز دامن‌گیر ماست.

آنچه که بشر در تاریک‌ترین بخش نهاد خویش هنوز تمنای آن را دارد: «مرغ باغ ملکوت» دقیقاَ تمنای رها شدن ازاین احساس متوهم‌مانه‌ی شکست و پیروزی است او نیز می‌خواهد بی هیچ احساسی یا بدرد یا دریده شود. بسیار عادی چون امر آب خوردن. اما چرا بشر نمی‌تواند چون آب خوردن شکست و پیروزی (بدرد یا دریده شود) را قبول کند؟ چون میوه‌ی منوعه‌ی خرد را بلعیده، خرد انسان از او تعادل (عدالت) را می‌طلبد.

در شکست و پیروزی تعادلی نیست جز احساس متوهم شکست (مغلوب) و پیروزی (غلبه یا سلطه) و این یعنی عدم عدالت.

تنها آن کسی که در پیروزی احساس پیروزی بدو دست نمی‌دهد و از این غلبه و سلطه به وضوح رنج می‌برد به صاحت انسانیت و خلیفه‌الله گام نهاده مابقی در این دایره‌ی پرگار سرگردانند. ما محکوم به شکست‌ایم = ما محکوم به برده بودن‌ایم، ما محکوم به پیروزی‌ایم = ما محکوم به سلطه‌کردن‌ایم. از این دو توهم فقط همین ناانسانیت‌ها متولد می‌شود و لاغیر، تاریخ خود گواه است.

هگل به‌شدت از این چند پارگی رنج می‌برد او به دنبال خرسندی و رضایت خاطر بود و آن را در شکست و پیروزی نمی‌یافت او نمی‌توانست در قدرتمند و قدرتمندتر بودن لذتی بجوید به تنهایی ... این اندیشمند کشف کرد آنچه را که بدو خرسندی را هدیه می‌کرد:

دیالکتیک هگلی، تضارب آرا و بیرون جهیدن تمدن بشری که توسعه شایسته‌ترین نام بر آن است: نه شکستی نه پیروزی تنها توسعه، توسعه نیز تنها از دیالکتیت اقلیت و اکثریت متولد می‌شود و این پروسه یعنی متعادل کردن دو وزنه ناهم‌سنگ: نه با حذف یکی به نفع دیگری بل بدون دیگری توسعه‌ای در کار نخواهد بود برای من. چرا؟

چون تنها در امر توسعه است که رضایت خاطر حاصل می‌شود. در پیروزی هرگز خواب خوش و رضلیت خاطر حاصل نشده و نخواهد شد چون این ترس مخوف و ویران‌گر همیشه با غالب و پیروز خواهد بود که کدامین روز مغلوب و شکست خورده انتقامی سخت مخوف از او خواهد گرفت در شکست هم که احتیاج به گفتن نیست رضایت خاطری نیست هرگز.

در پروسه‌ی توسعه، قدرتمند و قدرتمندتر بودن به معنای شکست و پیروزی نیست بل دقیقاً به معنای کوچک و کوچک‌تر یا بزرگ و بزرگ‌تر است هرگز در این پروسه این دو به معنای فاعل و مفعول نیستند پس کسانی که هنوز در چنبره نظام سطله‌اند درتمنای پیروزی خود و شکست دیگری‌اند.

نیک بدین گفته میشل فوکو بیاندیشید: «در ماشین سراسربین نشسته است، بهره‌مند و انباشته از اثرات قدرت آن، که ما بر خود اعمال می‌کنیم، زیرا ما بخشی از مکانیسم آن هستیم»² او به‌درستی بخشی از یک پروسه بودن را دریافته است اما از نبود آزادی می‌نالد چرا؟

چون او در این پروسه فاعل، متجاوز و یا پیروز نیست او از این‌که متجاوز نیست و پروسه‌ی توسعه (مدرنیته) مفعولی برای فعل‌یت متجاوزانه‌ی او هدیه نمی‌کند سخت در غذاب است و این قادر نبودن به دریدن دیگری در نزد فوکو یعنی نبود آزادی.

او نمی‌تواند بخشی از یک پروسه‌ی انسانی باشد، او در تمنای فرمانده بودن است. در سیستم ماقبل مدرنیته، فاعل (ارباب) و مفعول (برده) حاکم بود. در این سیستم ارباب آزاد بود و برده اسیر، برده تشویق می‌شد تا به آزادی دست یابد و مدام در این چرخه‌‌ی عبث و تکراری جای ارباب و برده جابه‌جا می‌شد.

آیا به حقیقت در چنین سیستم بسته و تکراری می‌توان به دنبال آزادی بود؟

آری در پروسه توسعه تنها رضایت خاطر عمیق موج می‌زند نه احساس توهم پیروزی و شکست به همین دلیل برای کسانی چون فوکو که دربند پیروزی و شکست گرفتاراند و به دنبال مفعولی برای اثبات فاعل‌یت خویش، آزادی موجود نیست چون مدرنیته ختم سیستم متوهمانه‌ی فاعل و مفعولی است ختم شکست و پیروزی.

این توسعه ظریف دقیقاٌ همان نکته‌ی ریزی است که خداوند در انسان سرکش نظاره کرد، وی توسعه را نظاره کرد اما شیطان و دیگر ملایک شکست و پیروزی را پس خداوند خرسند بود ازاین سرکشی و آنان ناخرسند چون خوردن میوه‌ی ممنوعه را شکست خداوند و پیروزی انسان تفسیر کردند.

چگونه می‌توان منکر آزادی و اختیار بشر بود بشری که از رهگذر همین اختیار، خرسندی عظیم خویش را در دیالکتیت توسعه کشف کرد. بشری که با این تعادل، خلیفه‌الله گشت. حاشا که هرگز نمی‌توان آنکار آزاد بودن کرد، آری موافقم که در شکست و پیروزی، خرسندی و آزادی هرگز یافت نمی‌شود جز لجام‌گسیخته‌گی فاعلی متجاوز که کسانی چون فوکو آن را به آزادی تفسیر می‌کنند.

اما چرا بشر تا به امروز چنین در بند توهم پیروزی و شکست بوده؟ همه‌چیز به غار مُثُل افلاطون باز می‌گردد، انسان جانشین خداوند در زمین (فیزیک) بود نه در کائنات (متافیزیک) اما افلاطون به آسمان سرک می‌کشید در نتیجه این خواست، انسان هر روز لاغرتر و درازتر می‌گشت آن‌چنان دراز که دیگر قادر به دین زمین و اتفاقات در آن نبود و این یعنی دور شدن از مقام جانشینی‌اش در زمین نه آسمان. این پدیده دراز قدی نشات گرفته از غار مُثُل او را به عینه کور کرد یعنی با کور دیگر هیچ تفاوتی نداشت.

این کوری را بیافزاید به خوانش متوهم شکست و پیروزی، پس روشن‌فکران متوهمی خلق می‌شوند که امروزه ما چنین چوب ندانم‌کاری دارز قدی آنان را می‌خوریم.

همچنین این دراز قدی باعث انباشت قدرت در یک مکان می‌شود و با پیروزی (سلطه) به اوج غیرانسانی خویش نایل می‌شود. در حالی که در پروسه‌ی توسعه، گسترده‌شدن و رسیدن آب به همه نقاط زمین خشک و بایر به فعلیت می‌رسد. توسعه به معنای مساحتی آن نه محیطی که فقط شاهد خط افقی خوابیده و بی کنش و نیست‌گرا باشیم (بودا).

انسان، جانشین خداوند در زمین است نه در آسمان پس او نیازمندِ درازی سروآسا نیست بل نیازمند توسعه نگاه در زمین است آن هم نه با در یک‌جا لم دادن و دراز کشیدن و به همه محیط نگریستن (خط افق) بل با گشتن در متر مربع به متر مربع مساحتی که در آن می‌زید تا به شناختی نخست گسترده و بعد عمیق نایل شود.

روشن‌فکران غار مُثُلی تنها به دنبال شکست و پیروزی برگرفته از حیات وحش‌اند به همین دلیل اگر پیروز شدند شکی نیست که سلطه خواهند کرد و تمامی آنچه بر آزاداندیشی خویش تبلیغ می‌کند ادعای توخالی بیش نیست و اگر شکست هم خوردند یا انتقام خواهند گرفت و ارزش‌ها را بی گونه‌ای فجیع تحریف خواهند کرد یا مایوس در پستوخانه ذهن خویش خواهند خزید و افیون بنگ و باده خواهند کشید و نوشید در این تاریک‌خانه مخوف. ... اینان دقیقآً با شکست و پیروزی خود همین دو رانه مخوف را هم به جامعه پیش‌کش خواهند کرد یا افیون کشیدن و انتقام یا سلطه بر دیگران، نه هیچ دیگر.

اما در نزد ما ایرانیان به دلیل سابقه‌ی تاریخی پُر از تجاوز، شکست و پیروزی به گونه‌ای شگفت به سُلاله‌ی تمامی فعالیت‌های اجتماعی و غیر اجتماعی ما بدل گشته است چون برای انسان ایرانی فقط غالب شدن و جهیدن از سلطه متجاوز در طول تاریخ تبلیغ شده و مهم بوده است. به همین دلیل همه‌چیز در همین سیستم متوهم، به‌گونه‌ای تماماَ رادیکال تفسیر می‌شود و هرگز قادر به درک توسعه نشده‌ایم.

در نزد روشن‌فکران لائیک ایرانی، دین تنها در حد یک انگ است و بس. این در حالی است که هیچ فیلسوف غربی نامداری دین را که تا بدین حد بر بشر تاثیرگذار بوده به حد یک انگ و نه بیشتر تقلیل نداده‌ است و غالب آنها به دنبال انحرافات بشری بودند در مسیحیت.

برای مثال امروزه در فرانسه‌ای که اصلاَ مسلمان نبوده ۵ میلیون مسلمان زندگی می‌کنند که سال‌هاست با نوع زیستن با آن درگیراند حال چگونه می‌توان با سیستمی فرانسوی بر کشوری کاملاَ اسلامی در آیند حکومت کرد، نمی‌دانم؟ آیا اینان که دین را در حد انگ می‌دانند با دین‌داران چه خواهند کرد؟ آنچه نظاره می‌توان کرد: فقط با زور و سرنیزه سلطه خواهند کرد.

به‌راستی آیا ایرانیان لائیک بدین توسعه دست یافتند که با دین چنین جدل و ستیز ددمنشانه نداشته باشند؟ و از همه مهم‌تر آیا بدان توسعه دست یافتند که قادر به دیدن توسعه جامعه ایرانی در صد سال گذشته باشند یا مدام آن را به شکست تفسیر می‌کنند و از رهگذر توسری خوری مغلوبِ مایوس مدام افیون و بنگ و باده را به جامعه ایرانی تزریق می‌کنند؟

آیا مردم امروز ایران قابل مقایسه با ۳۰ سال پیش است؟ آیا ایرانیان سال ۵۷ قابل مقایسه با مردمان دوران مشروطه بودند؟ آیا زنان و مردان مشروطه با ایرانیان دوره آقا محمدخان قابل مقایسه بودند؟ و ...

(این پرهیز از توهم شکست هرگز به معنای تایید تفسیرهای متوهمانه پیروزی‌گرایانه نیست که اکثراَ ناسیونالیسم‌ها در آن گرفتاراند کسانی که مدام در مقایسه متوهم‌مانه ایران با کشورهای خاورمیانه در حال خودارضائی بیش نیستند)

از دیگر سو آیا دین‌داران ایرانی بدین توسعه نایل شدند که مدرنیته را دیگر چنین با سوءظن، شیطانی ننام‌اند؟ مدرنیته مخلوق بشر غربی است و اگر بشر غربی هم مخلوق خداوند پس چگونه پروسه‌ای شیطانی است؟ مگر نه آنکه همه چیز در گستره اراده‌ی خالق متعال است؟ مدرنیته مخلوق دست بشر است و بی شک نقدهای بر آن هست اما نه خارج از دایره خداوند.

توسعه تنها از تضارب فعل‌یت اقلیت و فعل‌یت اکثریت به وقوع خواهد پیوست و در غیاب دیگری (اقلیت) هرگز توسعه‌ای در کار نخواهد بود. دو نیروی تحول‌خواه و سنتی در تضارب با یکدیگر به توسعه ختم می‌شوند حال امروز شاید سنت‌گرایان در اکثریت باشند و فردا روز شاید تحول‌خواهان اما هرگز اقلیت یکی به معنای پیرزوی و سلطه بر دیگری و حذف اقلیت نیست نه امروز نه فردا روز.

پانوشت‌ها:

۱. فاوست گوته: برگرفته از کتاب تجربه‌ی مدرنیته، نوشته‌ی مارشال برمن، به ترجمه‌ی مراد فرهادپور، بخش یک.

۲. برگرفته از کتاب تجربه‌ی مدرنیته، نوشته‌ی مارشال برمن، به ترجمه‌ی مراد فرهادپور، مقدمه‌ی کتاب. ... کتاب تجربه‌ی مدرنیته کتابی خواندنی است و در بخش یک نویسنده به گونه‌ای دقیق مفهوم توسعه‌ی فاوست‌ی را تحلیل کرده است این یادداشت ازاین تحلیل بی‌تاثیر نبوده است.

پاریس پایتخت فرانسه طی دو روز گذشته، دو رویداد مهم در زمینه‌ی حقوق بشر ایران و جنبش مدنی زنان ایران را شاهد بوده است؛ اهدای نخستین جایزه‌ی شهروند نت یا شهروند اینترنتی از سوی سازمان گزارش‌گران بدون مرز با همکاری گوگل به سایت «تغییر برای برابری» زنان ایران که اهمیت کار جنبش زنان برابری‌خواه ایران و مبارزه‌ی آن‌ها در تغییر قوانین تبعیض‌آمیز حکومت مذهبی ایران را در نگاه جهانیان نشان می‌دهد و رویداد مهم دیگر دیدار خانم شیرین عبادی، برنده‌ی جایزه‌ی صلح نوبل و آقای برنارد کوشنر، وزیر امور خارجه‌ی فرانسه و آقای بهراند دولانوئه شهردار پاریس بود که در هر دوی این دیدار‌های وضعیت حقوق بشر در ایران، به ویژه مشکلات گسترده‌ی آزادی بیان مطرح شده است.

در این دیدار آقای دولانوئه شهردار پاریس اعلام کرد که قصد دارند شیرین عبادی را به عنوان شهروند افتخاری شهر پاریس منصوب کنند. در هر دوی این دیدار‌ها دکتر کریم لاهیجی، فعال حقوق بشر ایران، نایب رییس فدراسیون جهانی جامعه‌های دفاع از حقوق بشر، حضور داشتند. نظر ایشان را در مورد اهمیت این رویداد‌ها می‌پرسم:

در مورد رویداد اول، بنده به دو علت خیلی خوشحال هستم که این جایزه به سایت تغییر برای برابری داده شده است. نخست این‌که مبارزه‌ای که زنان ایران در چهارچوب کمپین برای حقوق برابر شروع کردند با تلاش فراوانی همراه بود. می‌دانید که طی سه سال گذشته بیش از ۶۰ نفر از ایشان دست‌گیر شدند، به زندان افتادند و الآن چند تن از آنان در زندان هستند. همین‌جا اشاره کنم در لیستی که ما دیروز به برنارد کوشنر دادیم، برای آزادی زندانیان سیاسی به ویژه مدافعان حقوق بشر و حقوق زن، نام و چهره‌ی این خانم‌ها هم هست.

اهدای نخستین جایزه‌ی شهروند نت یا شهروند اینترنتی از سوی سازمان گزارش‌گران بدون مرز با همکاری گوگل به سایت «تغییر برای برابری»

دوم این‌که این جایزه به آزادی بیان و مطبوعات در چهارچوب رسانه‌های الکترونیکی جدید و اینترنت و گسترشی که استفاده از این رسانه‌ها در دنیا و ایران پیدا کرده‌ است، ارتباط دارد. می‌دانید که در این جنبش اخیر استفاده از این رسانه‌ها نقش مهمی داشته است. نمی‌توان نقش این رسانه‌ها را نادیده گرفت زیرا مردم دنیا دیدند که چطور ندا را کشتند، بر سر سهراب اعرابی چه آمد و به برکت همین رسانه‌ها و با توجه به این‌که سایت تغییر برای برابری هم در ارتباط با این شیوه‌ها، یک سایت مدرن الکترونیکی هست این است که از این جهت که این جایزه به ایران و خانم پروین اردلان، دوست عزیزمان و فعال حقوق زنان داده شد، بسیار خوشحال هستم.

آقای دکتر کریم لاهیجی، شما در گفت‌وگو‌هایی که خانم عبادی با آقای کوشنر و هم‌چنین آقای دولانوئه داشتند، حاضر بودید و در هر دو دیدار مسائل حقوق بشر ایران مطرح شده است، اگر ممکن است در مورد این دیدار‌ها هم بفرمایید.

دیدار با آقای کوشنر به درخواست فدراسیون جامعه‌ی دفاع از حقوق بشر در ایران صورت گرفت و در آن خانم سهی‌د حسن، رییس فدراسیون، شیرین عبادی و من حضور داشتیم. ابتدا گزارشی از وضع اسفناک حقوق بشر در ایران دادیم، به ویژه از دو دریچه گفت‌و‌گوهایمان را با کوشنر و با توجه به این‌که برنارد کوشنر برای ملاقات با خانم کاترین اشتون، وزیر خارجه‌ی اتحادیه‌ی اروپا عازم انگلیس بود، مخاطب ما اتحادیه‌ی اروپا هم بود.

نخست در مورد وضع حقوق بشر و وضعیت زندانیان سیاسی، عقیدتی، کسانی که با وثیقه‌های سنگین آزاد می‌شوند و این وثیقه‌ها مثل شمشیر بالای فرق سر آن‌ها نگه داشته می‌شود، روزنامه‌نگاران که بیش‌از ۵۰ نفر از همکاران ما در زندان‌های جمهوری اسلامی هستند.

شیرین عبادی

وضعیت آزادی بیان، محدودیت‌هایی که برای سفر مدافعان حقوق بشر در ماه‌های اخیر به وجود آمده است و از همه مهم‌تر، متاسفانه با وجود این‌که یش از ۹ ماه از این جنایات می‌گذرد، تا کنون هیچ‌گونه تغییری از طرف یک مقام غیر ‌جانب‌دار در مورد وقوع این جنایات صورت نگرفته است و جمهوری اسلامی نیز درهای خودش را بر روی گزارش‌گران حقوق بشر سازمان ملل بسته است.

نماینده‌ی جمهوری اسلامی با وقاحت تمام از صحن شورای حقوق بشر را برای نمایش دادن حد اعلای درجه‌ی بی‌حرمتی و بی آزرمی استفاده کرد و دیدیم که از ایران به عنوان تنها دموکراسی منطقه یاد کرد و با وجود این، ایران کاندیدای عضویت در شورای حقوق بشر هم شده است.

بنابراین مخاطب ما آقای کوشنر، چه به عنوان وزیر امور خارجه‌ی فرانسه و چه به عنوان یکی از اعضای اتحادیه‌ی اروپا این بود که بالاخره اتحادیه‌ی اروپا می‌خواهد چه کند؟ آیا فقط می‌خواهند به این‌که هر از چندی اعلامیه‌ای می‌دهند و نقض حقوق بشر را محکوم می‌کنند، اکتفا کنند؟

ما مخالف روابط بازرگانی - اقتصادی اتحادیه‌ی اروپا که متاسفانه بزرگترین سهم را در ارتباط با ایران دارد، نیستیم اما نمی‌شود که این سرکوب، خفقان، اختناق و فشار به صورت روز‌افزون در ایران وجود داشته باشد و مثلا آلمان طی سال گذشته سطح معاملاتش با ایران از سال پیش از آن بالا رفته باشد.

من گفتم، آقای کوشنر همین الآن که من با شما مشغول صحبت هستم یکی از معاونان آقا احمدی‌نژاد به مونیخ رفته است و قرار است آقای مشایی معروف هم عازم آلمان شود، بنابراین اروپا می‌خواهد چه کند؟ یعنی به روابط تجارتی خود از طرفی ادامه دهد و از آن طرف نیز با اطلاعیه‌های کلی وضعیت نقض حقوق بشر را به صورتی محکوم کند.

در این‌جا به دلیل این‌که آقای کوشنر بسیار بر پرونده‌ای ایران در شورای امنیت تکیه می‌کرد ما گفتیم که پرونده‌ی ایران در شورای امنیت بیش از یک سال است که متوقف مانده است، و فکر نمی‌کنیم نه روسیه و نه چین با تشدید تحریم‌ها موافقت بکنند و ما هم به عنوان مدافعان حقوق بشر موافق این تحریم‌ها، اگر بخواهد متوجه مردم ایران شود - که در حال حاضر متاسفانه تورم ٤٠ در‌صدی را تحمل می‌کنند و با ٢٥ درصد بیکاری مواجه‌اند - نیستیم.

ما تقاضا می‌کنیم که ایران را تحریم‌های سیاسی کنند و مانع از سفر این حضرات به خارج از ایران شوند، به خصوص کسانی که در این سرکوب نقش اساسی داشتند، دارایی آن‌ها را در کشور‌های خارج ضبط کنند و از این طریق است که این تحریم‌ها می‌تواند موثر باشد و بنا به طرحی هم داده‌ایم که باید ببینیم آیا مورد تایید اتحادیه‌ی اروپا قرار می‌گیرد یا خیر.

ما درخواست کردیم که ۲۷ کشور عضو اتحادیه‌ی اروپا، هر یک از این زندانیان را به صورت سمبل انتخاب کنند و آن را تحت حمایت خودشان بگیرند. البته نگفتیم کدام کشور، کدام یک از مدافعان حقوق بشر یا زندانیان سیاسی را حمایت کند. در آن لیستی که به کوشنر دادیم نام و عکس تعدادی از زندانیان سیاسی هست، آن را به تصویب اتحادیه‌ی اروپا و کشور‌ها گذاشتیم.

در پایان خیلی کوتاه می‌خواهم بپرسم، این که آقای دلانوئه گفتند که خانم شیرین عبادی را به عنوان شهروند افتخاری شهر پاریس منصوب خواهند کرد، از نظر شما چه اهمیتی دارد؟

این برای ما خیلی مهم است به لحاظ این‌که شهرداری پاریس مرکز حقوق بشر است. اولین کنوانسیون پس از انقلاب کبیر فرانسه که اعلامیه‌ی حقوق بشر و شهروند به تصویب رسید در محل شهرداری کنونی پاریس برگزار شد. بنابراین برگزیده شدن یکی از نمایندگان و سخن‌گویان جامعه‌ی مدنی و حقوق بشر به عنوان شهروند پاریس، برای ما مدافعان حقوق بشر باعث سربلندی و خوشحالی است

مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه‌های کشور‌های غربی سابقه‌ای دیرینه دارد و بسیاری از مراکز علمی و پژوهشی وابسته به دانشگاه‌ها، کرسی‌ها و بخش‌های مطالعاتی درباره‌ی تاریخ، فرهنگ و پدیده‌های سیاسی – اجتماعی ایران گذشته و حال دارند.

دکتر شهرام تابع پژوهشگر مسائل سیاسی و بنیان گذار فستیوال فیلم دیاسپورا در کانادا، در پنل دموکراسی و جامعه‌ی مدنی ایران، درباره‌ی فرصت‌ها و چالش‌های جنبش سبز در ایران صحبت کرد. از شهرام تابع می‌پرسم فرصت‌ها و چالش‌های جنبش سبز کدام است؟

یک مسئله‌ی اساسی و مشکلی مهم در ایران که از لحاظ تئوریک همیشه دست و پا گیر ما بوده و هست و آن تقسیم‌بندی نیروهای سیاسی بر اساس مذهبی و غیر‌مذهبی بودن است. در غرب همیشه در این زمینه راحت هستیم زیرا طیف سیاسی بر اساس نظریات اقتصادی، به چپ و راست تقسیم می‌شود. مثلا سوسیالیست‌ها طرف چپ هستند و کاپیتالیست‌ها طرف راست هستند و غیره.

دکتر شهرام تابع، پژوهشگر سیاسی و بنیان گذار فستیوال فیلم دیاسپورا در کانادا

ولی وقتی این مدل به ایران می‌آید، تغییر می‌کند و بر اساس اعتقاد یا عدم اعتقاد به مذهب است که این افراد تقسیم‌بندی می‌شوند، یعنی یک‌سری از نیروها که گرایشات مذهبی دارند، راست به حساب می‌آیند و یک‌سری نیروها که گرایشات ضدمذهبی دارند، چپ به حساب می‌آیند.

این مسئله سابقه‌ی تاریخی دارد یا یکی از ویژگی‌های موقعیت کنونی ایران است؟

مسلما ریشه‌ی تاریخی دارد و ریشه‌ی تاریخی آن این است که در ایران مذهب همیشه در سیاست دخالت داشته است، خیلی‌ها معتقدند به دلیل این است که اصولا اسلام یک مذهب سیاسی است و اصلا هدفش دسترسی به قدرت سیاسی است اما به هر ترتیب چیزی که در این ۵۰،۶۰ سال اخیر با آن دست به گریبان هستیم.

این توهم، این اشتباه که نیروهای مذهبی همگی راست و نیروهای غیر مذهبی همگی چپ هستند، این مسئله اشکالات زیادی را در نظام جامعه‌ی ما به وجود آورده است در نتیجه آن مدلی که من پیشنهاد می‌کنم، مدل چهار قطبی در قبال دو قطبی است، یعنی این‌که نه تنها ما نیروهای سیاسی‌مان را به چپ و راست به لحاظ تقسیم بندی اقتصادی تقسیم می‌کنیم، یعنی سوسیالیست‌ها و سرمایه‌دارها، بلکه به مذهبی و غیر‌مذهبی هم تقسیم می‌کنیم. در نتیجه چهار قطب این‌جا داریم و این نیرو‌ها به چهار قطب تقسیم می‌شوند. یعنی مذهبی راست، مذهبی چپ، سکولار راست و سکولار چپ.

کدام یک از این قطب‌های چهارگانه نیروها کنونی و فعال سیاسی بیشتری را به خودشان جذب کرده‌اند و در آینده‌ی کوتاه ایران می‌توانند نقش بازی کنند؟

همه‌ی این نیروها الان در ایران وجود دارند، اما تنها چیزی که من نمی‌بینم و جایش خیلی‌ در ایران خالی است یک نیروی سکولار معتدل است. متاسفانه همه‌ی سکولار‌های ما تندرو هستند و من اسم‌شان را بنیاد‌گرایان سکولار می‌گذارم. کسانی که علیرغم این‌که در اعماق قلب و اعتقاداتشان به شدت مذهبی هستند اما در ظاهر صبح تا شب به مذهب بد می‌گویند و به آن فحش می‌دهند.

آن چیزی که در حال حاضر در جامعه‌ی ما وجود دارد یک نیروی مذهبی چپ هست که رهبری جنبش سبز را به عهده گرفته است، این که حقش هست یا نیست مسئله‌ی دیگری است اما رهبری را به عهده گرفته و بیشتر از همه نیروها را به خود جذب کرده است اما ما به یک نیروی سکولار معتدل احتیاج داریم، یعنی ضد‌مذهب نباشد و تنها غیر‌مذهبی باشد.

برداشتی که خود شما از جنبش سبز یا جنبش مدنی چند ماه گذشته در ایران دارید این است که آیا پتانسیل سکولار معتدل در این جنبش موجود است؟

متاسفانه در رهبری موجود نیست. رهبری این جنبش در حال حاضر در دست چپ مذهبی است، یعنی کسانی که خودشان در این حکومت بوده‌اند و الآن تغییر کرده‌اند و عوض شده‌اند. من برای آن‌‌ها و تغییری که پیدا کرده‌اند ارزش قائلم اما مردمی که در خیابان‌ها تظاهرات می‌کنند، شناخت شخصی من این است که بیشتر سکولار معتدل هستند تا مذهبی.

دکتر مهدی تورج استاد مطالعات دینی و عدالت اجتماعی و صلح در کالج دانشگاهی کینز در اونتاریوس که موضوع سخنرانی خود را مطالعه در محتوی جک‌ها و لطیفه‌هایی که در ۳۰ سال گذشته در مورد مذهب و باور‌های دینی و معنویت در میان ایرانیان رواج دارد انتخاب کرده بود.

از مهدی تورج در توضیح مورد سخنرانی‌اش می‌پرسم:

صحبت من در مورد جک‌هایی بود که در حال حاضر در ایران مرسوم شده است و مخصوصا جک‌هایی که در مورد خدا و اسلام هستند.

منظورتان از بررسی این جک‌هایی که در زبان محاوره‌ی مردم در طول ۳۰ سال گذشته رواج دارد چیست؟

این جک‌ها البته یک جنبه‌ی سیاسی دارد که کسانی که در مورد سیاست کار می‌کنند بیشتر می‌توانند راجع به ان نظر دهند اما برای من چیزی که مهم بود جنبه‌ی کلامی آن است و این که چطور رابطه‌ی انسان و خدا را بیان می‌کند یا چه تحولاتی در این جک‌ها در حال صورت گرفتن است.

یکی از نکات مثبت آن این است که مثلا یک نفر که سخنانش را شروع می‌کند یا دو نفر که به‌هم می‌رسند اگر بتوانند جک بگویند خیلی به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شوند. یک سخنران وقتی سخنرانی خود را با جک شروع می‌کند رابطه‌ی بهتری با مردم برقرار می‌کند.

من فکر می‌کنم نهایتا تضادی در ایران‌ در رابطه با این جک‌ها هست، رژیم ایران خودش را به عنوان نماینده‌ی خدا و امام زمان بسیار جدی می‌گیرد و این جک‌ها نهایتا نتیجه‌ای که دارند حل کردن این تناقض است. تناقضی که ایجاد شده است این است که رژیم مردم را از خدا جدا کرده است ولی این جک‌ها مردم را بیشتر به خدا نزدیک می‌کند، یعنی حالتی معنوی دارد.

مثل این است که من و شما بتوانیم با هم جک بگوییم، یعنی پیری یا جوانی یا این‌که شما ترک و من فارس هستم با گفتن جک به صمیمیت تبدیل می‌شود. اگر بنده بتواند با خدا جک بگوید نشان می‌دهد چه‌قدر شما به خدا نزدیک هستید.

آیا طرف دیگر این فرضیه‌ای که شما مطرح می‌کنید که با جک گفتن در مورد مسائل مذهبی آدم‌ها به معنویت بیشتری می‌رسند. آیا این امکان وجود ندارد که این جک‌ها باعث می‌شود که مقداری مسئله‌ی معنویت و باور‌های دینی برای بعضی از مردم تابو شکنی شود؟

دقیقا تابوشکنی می‌شود، یعنی رژیم خفقان بر اساس تابو کار می کند.

آیا تقدس‌زدایی نمی‌کند؟ یعنی باورهای مقدس مردم و شخصیت‌هایی مقدسی که در باور مردم وجود دارد را از آن تقدس به پایین نمی‌کشد؟

چرا می‌کشد ولی به پایین‌تر از ما نمی‌کشد، خداوند به ما نزدیک می‌شود. یعنی به جای این‌که خداوند در آسمان‌ها باشد و یک نفر واسطه‌ی ما با خداوند باشد، خداوند مثل خود ما می‌شود.

در واقع شما معتقدید که گسترش جک‌ها در مورد شخصیت‌های مذهبی یا نهایتا در مورد خدا و باور‌های مذهبی است، این جک‌ها به باور‌های دینی مردم لطمه‌ای نزده است؟

خیر، نه تنها لطمه نمی‌زند بلکه باور‌ها را بسیار عمیق‌تر می‌کند و ما به خداوند بسیار نزدیک‌تر می‌شویم تا این‌که در مورد خدا اصلا حرفی نزنیم.

آیا در کشور‌های اسلامی دیگری هم چنین موردی وجود داشته است؟

بله در دیگر کشور‌های اسلامی هم وجود دارد. کشور‌های دیگر جای خود، در تاریخ خود ما از اول اسلام وجود داشته است، مثل خدایی که در آسمان و بهشتی که در جای دیگری باشد. این‌ها یک تناقضی دارد مثل این‌که اگر خدا در آسمان است پس ما این‌جا چکار می کنیم؟ همیشه چنین چیز‌هایی بوده است منتهی قبلا در تنها توسط یک‌سری شاعربوده است مثل عبید زاکانی، عمر خیام، مولانا، سعدی، حافظ.. اما الآن عمومی شده است و همه درباره‌اش صحبت می‌کنند.

مجاهدین خلق: حجاب مسأله اصلی ما نیست

سازمان مجاهدین خلق ایران در ارتباط با مسأله حجاب، بیانیه‌ای به شرح زیر صادر کرد: «راه مبارزه پرپیچ و خم است و دشمن در گردنه‌هایش به کمین نشسته است در شرایطی که نهادهای اساسی امپریالیستی در جامعه ما ریشه‌کن نشده و بالمال موجودیت انقلاب هنوز در تهدید است تنها و تنها با اصلی و فرعی کردن مشکلات و اجتناب از خرده‌کاری و فشرده کردن همه نیروهای مردمی و از میان برداشتن پایگاه داخلی امپریالیسم می‌توان نسیم‌های سمی را به نسیم دلپذیر و مستمر آزادی تبدیل کرد. بنابراین دنبال‌گیری مسایلی که در شرایط کنونی از مسایل اصلی جامعه و جنبش ما نمی‌باشد و به هر نحوی که باشد موجب انحراف از مسیر و به بیراهه رفتن نیروها و انرژی‌ها شده و فرصت‌ها و زمینه‌هایی برای توطئه‌ها و تحریکات ضد انقلاب فراهم خواهد نمود و از آن جمله است درگیری‌هایی که این روزها در مورد مسأله حجاب ایجاد شده.»

سازمان مجاهدین خلق در بیانیه‌اش افزود: «حجاب به عنوان یک نهاد انقلابی اسلام فی‌الواقع چیزی نیست جز کوششی اجتماعی به خاطر رعایت و حفظ سلامت اخلاقی جامعه که خود بدون شک از ضروریات رشد همه جانبه معنوی و مادی اجتماع است و ما مطمئنیم که خواهران و برادران انقلابی ما همان‌گونه که تاکنون در عمل نشان داده‌اند این ضرورت را به بهترین وجه رعایت نموده و خواهند نمود. لذا هر موضع‌گیری خصمانه برای تحمیل جبری هر شکل از حجاب بر زنان این میهن آمده در جامعه‌ای که تازه می‌خواهد نظم فاسد و منحط آریا مهری را که در آن هیچ مرزی بین آزادی و بی‌بند و باری وجود نداشت پشت سر بگذارد، نامعقول و نامقبول است.»

سازمان مذکور اعلام کرد: «بارگران فرهنگ امپریالیستی را هرگز نمی‌توان به یکباره و جدا از جریان دراز مدت تدریجی از دوش تمام مردم این میهن چه زن چه مرد فرو نهاد. خوشبختانه تا آنجا که ما می‌دانیم و مواضع اعلام شده کلیه مسئولین کشور و مقامات دولت آقای مهندس بازرگان نیز موید آن است هیچ مقام و نیروی مسئولی نیز قصد ندارد برای جامعه زنان ما کمترین اجبار و اشکالی در این رابطه ایجاد کند و اگر هم برخی برخورد‌های غیراصولی دیده شده باشد. از طرف عناصر ناآگاه و یا احیاناً افراد مشکوک و عناصر ضد انقلاب اعمال و توطئه‌چینی شده است.»

این سازمان در اطلاعیه خود تأکید کرد: «بنابراین انقلاب ما هیچ‌گونه تردید و افکاری را در راه آزادی کامل حقوقی و سیاسی و اجتماعی زنان ما نمی‌پذیرد، لذا مجدداً تأکید می‌کنیم که بایستی با اصلی و فرعی کردن موضوع مبارزه تمام نیروها را علیه امپریالیسم و پایگاه‌های امپریالیستی بسیج نمود و خشم مقدس انقلاب را نثار آن‌ها کرد.»

تغییرات تازه در نحوه برگزاری رفراندوم

ستاد رفراندوم انقلاب امروز اعلام کرد سن رأی دهندگان ۱۸ سال تعیین شده و در تعرفه رفراندوم دیگر به ذکر مشخصات رأی دهنده احتیاجی نیست. بنا به گزارش روزنامه اطلاعات قبلاً حداقل سن برای شرکت در رفراندوم ۱۶ سال تعیین شده بود، امروز همچنین وزارت کشور به فرمانداران و بخشداران دستور داد تا انجمن‌های نظارت بر رفراندوم را تشکیل دهند.

چهارشنبه‌سوری بی‌سر و صدا

به نوشته روزنامه اطلاعات، بی‌سر و صدا‌ترین چهارشنبه‌سوری سال‌های اخیر و نخستین چهارشنبه‌سوری سال آزادی دیشب سپری شد. تهرانی‌ها و ساکنان دیگر شهرهای دور و نزدیک کشور به پاس احترام به شهدای به خون خفته وطن که نهال آزادی را آبیاری کرده و انقلاب را به ثمر رسانده‌اند، مراسم چهارشنبه‌سوری را برگزار نکردند.

در سال ۱۳۵۷ دولت تعطیلات نوروز را پنج روز اعلام کرد و تلاش کرد تا آئین‌های نوروزی را به عنوان سنن گذشته تلقی کند. این عمل در سال‌ها بعد ادامه یافت و تبدیل به توجه بیشتر مردم به نوروز و آئین‌های آن شد.

نمی‌گرفتیم، شکنجه نمی‌کردیم، نمی‌کشتیم!

مراسم اجرای حکم دوازده تن از سران حکومت پهلوی اجرا شد و شرح دادگاه آنان در روزنامه‌های مختلف منتشر شد. به نوشته روزنامه اطلاعات «وقتی قضات دادگاه انقلابی اسلامی در اتاق مشاوره، برای صدور رأی، بحث و بررسی می‌کردند، متهمان در محل دادگاه به انتظار نشسته بودند و کمتر با یکدیگر سخن می‌گفتند. ساعت دو بامداد اطلاع رسید که کلیه متهمان به مرگ محکوم شده‌اند. پاسداران انقلاب چشمان محکومان را بستند و آنان را به محل اجرای حکم بردند. در این محل پس از آن‌که جوخه آتش در محل خود مستقر شد، فرمانده جوخه آتش با صدای بلند گفت: اعوذ بالله من الشیطان رجیم. شما آقای جهانبانی، شما آقای زند کریمی، شما آقای جعفریان و‌... از سوی دادگاه انقلابی اسلامی ایران مفسد فی الارض شناخته شده‌اید و براساس آیه مبارکه محکوم به اعدام شدید. وی بی‌درنگ با صدای بلند گفت: الله اکبر جوخه اعدام با شنیدن الله اکبر آتش کرد. گلوله تفنگ پاسداری که مأمور تیرباران محمود جعفریان بود، در لوله گیر کرد و شلیک نشد، وقتی محکومان بر اثر اصابت گلوله روی زمین افتادند، جعفریان کماکان سرپا ایستاده بود. جعفریان چند لحظه بعد، تیرباران شد.»

یکی از اعدام شدگان به نام صمدیان‌پور در مورد این‌که دستوراتی برای قتل عام و سرکوب زندانیان و شکنجه از شخص شاه گرفته است، گفت: «اصلاً من شاه را ندیده‌ام و اصلاً شاه چنین دستوری نداده، برای این‌که بهتر بدانید در زمان ریاست صمدیان‌پور در زندان شورشی شد، برای خواباندن آن شورش سر لشگر کمانگر، رئیس زندان شد و سرلشگر کمانگر دو تن از همشهریان خودش به نام سرتیپ محرری را برای زندان قصر و سرهنگ زمانی را برای رئیس زندان قزل قلعه شماره یک سیاسی انتخاب کرد و تا دو سال و نیم که او رئیس زندان بود آن‌ها هم بودند. او بود که به قول خودش تمام جاها را کوبیده بود و همه را آرام کرده بود و بعد اعتراض کرد که من مدتی مانده‌ام و تمام شورش‌ها را خوابانده‌ام مرا تعویض کنید، او را عوض کردند و این قرعه به نام من بدبخت افتاد.»

صمدیان‌پور اظهار داشت: «من سه سال و نیم رئیس زندان‌ها بودم که دو سال و خرده‌ای با گروه صلیب سرخ بین‌المللی همکاری داشتم و شکنجه‌های جزئی بوده و در زندان زندانی محکوم را می‌فرستادند و اگر این زندانی بر خلاف مقررات زندان رفتار می‌کرد، افسر زندان طبق آیین‌نامه‌هایی که بوده عمل می‌کرده حتی ببینید و بخواهید که من بخش‌نامه کرده بودم در سطح کشور با زندانی‌ها انسانی رفتار کنند. تأکید کرده بودم تلنگر به آن‌ها نزنید، حق زدن و توهین ندارید.»

دادگاه: «آن‌هایی که ژیان‌پناه گفته انسانی بوده؟»

صمدیان‌پور: «خیر اگر یک فرد کاری انجام داده گناه او برگردن دیگران نیست.»

شما در مقام ریاست بر او چه کردید؟

کدام گزارشی به من رسیده که من کوتاهی کرده‌ام؟

در زمان شما دستور نداده بود که زندانیان به هم تجاوز کنند؟

به خدا من اطلاع از تجاوز نداشتم. ایشان در بازجویی گفته است دو نفر زندانی با هم شوخی رکیک کرده‌اند و من (ژیان‌پناه) گفته‌ام حالا که شوخی رکیک می‌کنید، فلان عمل را با هم انجام دهید.

شما چه مدت رئیس آگاهی بوده‌اید؟

من حدود سه سال و نیم رئیس اداره آگاهی بودم.

چه همکاری‌هایی با کمیته ضد مردمی مشترک شهربانی و ساواک داشته‌اید؟

به خدای بزرگ من یک قدم و یک‌ذره همکاری با کمیته نداشته‌ام. در تمام زندگی‌ام من در آگاهی وظیفه‌ام تعقیب دزد و قاتل و قاچاقچی بوده که به نحو کامل هم وظیفه‌ام را انجام داده‌ام.

در خارج چه دارایی‌هایی دارید؟

ندارم. آنچه دارم متعلق به اسلام است.

در ایران چه دارید؟

سه دانگ خانه.

به غیر از آن چه دارید؟

۲۰۰ متر زمین که مادرم از زمین شخصی خودش به من واگذار کرده است.

فقط؟

و مقدار کمی پول پس‌انداز برای تحصیل بچه‌هایم.

آن پول چه مقدار است؟

پانصد هزار تومان.

در کدام بانک؟

بانک عمران.

کدام شعبه؟

شعبه میدان ۲۵ شهریور دویست هزار تومان، بانک ملی شعبه پس‌انداز دویست هزار تومان، در بانک رهنی صد هزار تومان (در شعبه مرکزی)

به نام شماست؟

بله، اگر به من فرصت دادند من ریز پول‌هایی را که در طول زندگی به دست آورده‌ام و این‌که از کجا آورده‌ام شرح می‌دادم.

ممکن است بگویید چرا این خوش خدمتی‌ها را برای شاه کثیف می‌کردید؟

به خدای متعال من وظیفه اداری‌ام را انجام می‌دادم و خوش خدمتی به شاه کثیف و لئیم که مرا و امثال مرا به این روز انداخت نمی‌‌کردم.

شما عاقلانه تصمیم گرفتید؟ شما عاقل‌تر از آن بودید که الان بتوانید این حرف‌ها را بزنید چطور شد که حالا او را لئیم و کثیف می‌نامید. آن موقع دست او را هم می‌بوسیدید.

آن موقع ما چشممان بسته بود. ما مثل اسب درشکه به طرفی که او می‌کشید می‌رفتیم.

دیدار‌های مخفیانه محمدرضا پهلوی با معشوقه فرانسوی!

به گزارش خبرنگار اطلاعات از رامسر، محمد‌رضا پهلوی هر هفته با یک زیباروی فرانسوی در کاخ سلطنتی شمال وعده ملاقات داشت. متصدیان استخر کازینوی رامسر می‌گویند که تابستان گذشته هر روز یک زیباروی فرانسوی در حالی که یک محافظ مرد و یک سگ نگهبان او را همراهی می‌کردند، به استخر می‌آمد.

پس از مدتی متوجه شدیم که این زن ساکن کاخ سلطنتی است و محافظ او نیز یک افسر است. این زیباروی فرانسوی یکی از معشوقه‌های شاه سابق بود و شاه هر هفته در کاخ سلطنتی شمال سری به او می‌زد.

پنج تن از عمال رژیم سابق تیرباران شدند

به گزارش روزنامه‌ها از دزفول، سه تن از عمال رژیم منفور شاهنشاهی به علت کشتار مردم، سحرگاه امروز در دزفول تیرباران شدند. به نوشته خبرنگار اطلاعات «این سه تن سرتیپ اکبر غفاریان، سروان زاهداری و پاسبان محمد‌تقی حاجی عیدی نام داشتند که در چریان انقلاب موضعی وحشیانه و غیرمردمی داشتند.»

سرتیپ اکبر غفاریان، فرمانده تیپ ۲ زرهی دزفول بود. او روز ۲۸ دی‌ماه گذشته نظامیان دزفول و اندیمشک را علیه مردم شوراند و به این ترتیب کشتاری به راه انداخت که در جریان آن ۲۰ نفر کشته شدند و نقاط بسیاری به آتش کشیده شد.

سروان راهداری، افسر شهربانی بود که در ماه‌های آذر و دی دست به کشتار مردم زد و با تیراندازی به سوی افراد بی‌گناه عده‌ای را کشت. پاسبان محمدتقی حاجی عبدی یک دانشجو را شکنجه داده و با اطو سوزانده بود به طوری که این دانشجو بالاخره در زیر شکنجه شهید شد. پاسبان معدوم در خیابان‌ها هم به سوی مردم تیراندازی کرده و چند تن را کشته بود.

امیرعباس هویدا

بازپرسی از هویدا آغاز شد

بازپرسی از امیرعباس هویدا از بامداد دیروز در محل دادسرای انقلاب اسلامی ایران آغاز شد. امیر عباس هویدا که ۱۳ سال در مقام نخست وزیری و پس از آن در مقام وزارت دربار شاهنشاهی نبض اقتصادی کشاورزی و سیاسی ایران را در دست داشت و مسئول بسیاری از نابسامانی‌ها در کشور ما شد، با اوج گرفتن مخالفت‌های مردم و تظاهرات پراکنده علیه رژیم به دستور شاه سابق و توصیه کارتر از نخست وزیری کناره گرفت و جای خود را به جمشید آموزگار سپرد.

به نوشته روزنامه اطلاعات، شاه بعداً هویدا را به وزارت دربار منصوب کرد، اما هویدا در این مقام کماکان رهبری دولت را به عهده داشت و همین امر باعث اختلاف شدید بین او و جمشید آموزگار بود. هویدا که با روی کار آمدن دولت نظامی ازهاری، در خانه‌اش بازداشت شد و به یک آپارتمان خصوصی در محوطه زندان اوین انتقال یافت، پس از پیروزی انقلاب به وسیله رزمندگان بازداشت شد و به کمیته انقلاب اعزام گردید.

هویدا از زمان انتقال به کمیته انقلاب تحت بازجویی قرار گرفت و در فرصت‌های مختلف به سوال‌های بازجویان کمیته انقلاب پاسخ گفت. براساس پرونده‌ای که از همین بازجویی‌ها تشکیل شده هویدا از دیروز برای نخستین بار به پرسش‌های بازپرس دادسرای انقلابی پاسخ گفت و این بازپرسی امروز نیز ادامه یافت.

هویدا در طول بازجویی‌های مقدماتی و نیز بازپرسی دیروز و امروز به بسیاری از مسایل و اتهاماتی که به روی وارد شده پاسخ گفته، اما هرگز خود را مقصر ندانسته است.

اشرف پهلوی در کنار محمدرضا شاه

اشرف: شاه بی‌لیاقت است!

به نوشته روزنامه اطلاعات، اشرف پهلوی خواهر شاه سابق ایران یک سال قبل که نهضت مردم ایران اوج گرفته بود در صدد توطئه‌ای برای در هم شکستن مقاومت مردم بود و با بسیاری از مقامات مملکتی و فرماندهان ارتش شاهنشاهی در این مورد مذاکراتی انجام داده بود.

اشرف که یک بار دیگر در زمان دکتر محمد مصدق دست به توطئه علیه حکومت ملی مصدق زده و توسط وی از ایران اخراج شده بود، برادرش شاه مخلوع را متهم به بی‌لیاقتی کرده و خواهان شدت عمل بیشتری علیه مردم بود.

به نوشته روزنامه اطلاعات، امروز یک کارمند سابق ساواک در مرکز دستگاه‌های کنترل الکترونیک تلفن‌ها که مکالمات مقامات و سران رژیم پیشین را ضبط می‌کرد اطلاعات تازه‌ای از فعالیت‌ها و جنایات رژیم سابق دراختیار این روزنامه گذاشت.

این کارمند سابق ساواک گفت: «نصیری و روسای ساواک به مأموران کنترل تلفن دستور داده بودند که اظهارات مخالفان حکومت از جمله روحانیون و سران جبهه ملی را به شدت کنترل نمایند. در برخی مواقع که بعضی از مخالفان حکومت از جمله روحانیون و سران جبهه ملی را به شدت کنترل نمایند. در برخی مواقع که بعضی از مخالفان تلفنی گفت و گوهایی گله‌آمیز از مخالف دیگری می‌کردند، دستگاه ساواک نوار کنترل تلفن‌ها را تکثیر می‌کردند و در اختیار مخالفان حکومت می‌گذاشت تا به این وسیله بین مخالفان نفاق ایجاد کند و آن‌ها را نسبت به هم بدبین کند.»

این کارمند ساواک که اطلاعات نامش را فاش نکرد، گفت: «ساواک عکس‌های زننده و مونتاژ شده‌ای از روحانیون می‌ساخت و آن‌ها را در شهرستان‌ها پخش می‌کرد من‌جمله عکس یکی از روحانیون بنام به طرز زننده‌ای با یک زن خواننده پخش گردید اما برخلاف انتظار دستگاه ساواک، این عکس نه تنها تأثیر مطلوبی نداشت بلکه باعث نفرت مردم شد زیرا این روحانی آن‌قدر منزه بود که مردم به مونتاژ بودن عکس پی بردند و متوجه شدند که توسط چه دستگاهی تهیه و توزیع شده است.»

به نوشته روزنامه مذکور: «کارمند سابق ساواک درباره آمار کشته شدگان دوران حکومت نظامی گفت، هر روز در تهران ده‌ها و صدها نفر به دست مأموران فرمانداری نظامی کشته می‌شدند و جنازه آنان به خارج شهر حمل می‌شد و هنگامی که دادستان تهران تلفن می‌کرد و آمار کشته شدگان را می‌خواست به او تنها آن تعداد کشته گزارش می‌شد که جسد آن‌ها به پزشکی قانونی حمل گردیده بود. در حالی که آماری که از کشته شدگان به اویسی ارائه می‌شد فوق‌العاده زیاد بود و این مطالب را ما در هنگام کنترل تلفن‌ها می‌شنیدیم و به دروغ‌ها و تزویر‌های مقامات دولتی پی برده بودیم.»

همین کارمند که روزنامه اطلاعات هیچ اطلاع دقیقی در موردش نداد، اظهار داشت: «در یک سال اخیر به دستور شاه سابق، اشرف خواهر وی، سخت تحت کنترل بود و تلفن‌های او در مرکز دستگاه‌های کنترل تلفن ساواک ضبط می‌شد. اشرف با بسیاری از مقامات مملکتی و فرماندهان ارتش تماس نزدیک داشت و برادرش را به بی‌لیاقتی متهم می‌کرد. این زن خواهان شدت عمل بیشتری بود. شاه که از تماس وی با فرماندهان و سایر مقامات سیاسی سخت نگران بود و به همین جهت دستور داده بود که تلفن‌های وی کنترل و نوارهای کنترل هر چند گاه یکبار برای وی ارسال شود. در یکی از این نوارها گفت و گوهای عاشقانه اشرف با یک جوان ارمنی ضبط شده بود که اشرف خود را عاشق بی‌قرار این جوان جلوه می‌داد و جوان ارمنی که قبلاً با وی ارتباط داشت، حاضر نبود دیگر به روابط خود با این زن ادامه دهد. این نوار نیز از جمله نوارهایی بود که ساواک برای شاه سابق فرستاده بود.»

روزنامه اطلاعات از قول این کارمند ساواک نوشت: «نصیری برای دفتر کار خود در ساواک بیش از پنجاه میلیون تومان خرج کرده بود، اتاق خواب افسانه‌ای داشت و گروهی از خوانندگان و هنرپیشگان سینما ساعاتی را در این اتاق خواب افسانه‌ای به سر می‌بردند و نصیری هم از بودجه محرمانه ساواک ماهانه مبالغ قابل توجهی به این‌گونه زنان پرداخت می‌کرد.»

وی افزوده است برخی از کارمندان سابق ساواک که حاضر به اطاعت بی‌چون و چرای مقامات مافوق خود نبودند در اثر تصادفات عمدی اتومبیل جان خود را از دست دادند.

بسیاری از اندیشمندان بزرگ جهان از استفان هاوکینز گرفته تا دیوید اتنبورو به این بحث اساسی دامن می‌زنند که تا مادامی که قادر به کنترل افزایش جمعیت بشر بر روی زمین نگردیم، مشکل آلودگی محیط زیست حل نخواهد شد. هاوکینز حتی از آمار کمک می گیرد و می‌افزاید: «در طول ٢٠٠ سال گذشته، جمعیت بشر به شکل تصاعدی در حال افزایش است و به طور مشخص هر چهل سال دو برابر شده است.»

اما حقیقت ماجرا در عمل با دیدگاه فوق در تضاد است. برای شروع باید گفت که نه تنها جمعیت بشر افزایش تصاعدی ندارد بلکه در حال کاهش است. در طی سی سال گذشته از تعداد فرزندان به دنیا آمده توسط زنان جهان کاسته شده است. در مقیاس جهانی، زنان معاصر به اندازه نصف مادران خود بارور می‌شوند.

چهل سال پیش هر مادر به طور متوسط بین ٥ تا ٦ کودک به دنیا می‌آورد ولی در حال حاضر به نصف مقدار قبلی رسیده است.

نگاهی دقیق‌تر به اعداد و آمار تاییدکننده این واقعیت مستند خواهد بود. چهل سال پیش هر مادر به طور متوسط بین ٥ تا ٦ کودک به دنیا می‌آورد ولی در حال حاضر به نصف مقدار قبلی رسیده است. همان‌طور که در کتابم «زلزله مردم» توضیح دادم¹ نصف دنیا از رشد منفی جمعیت برخوردار است واین نیمه‌ی جهان شامل اروپا، اکثرمناطق کارائیب و کشورهای شرق دور نظیر ژاپن، ویتنام، تایلند، استرالیا، کانادا، سری لانکا، ترکیه، الجزیره، قزاقستان و تونس می‌گردد.

این درصد منفی تولد برای چین هم صدق میکند، هم برای چین بزرگ که به خاطر قوانین دیکتاتور مابانه تولید بیش از یک بچه را ممنوع اعلام کرده است و هم برای چین مهاجرت کرده و آزاد در سراسرجهان ازجمله در تایوان، سنگاپور و حتی هنگ کنگ.

محققین می‌گویند که زنان به خاطر بالا رفتن سواد و بهتر شدن شیوه معیشت در اروپا است که فرزندان کمتری می‌خواهند ولی این روند برای زنان یکی از فقیر‌ترین کشورها یعنی بنگلادش هم صدق می‌کند. در حال حاضر خانواده‌های بنگلادشی بیشتر از سه فرزند ندارند. همین ماجرا در هند و به‌ویژه برزیل که شدیدا کاتولیکی است هم اتفاق افتاده است و گویی دیگر حرف کشیشان در برزیل خریدار ندارد.

زن‌ها برای اولین بار در طول تاریخ تمدن‌های بشری پی می‌برند که مرگ و میر نوزادان و بچه‌ها به خاطر بهداشت بهتر آن‌قدر پایین آمده که نیازی به تعداد بیشتر برای تولید مثل و حقظ صیانت ذات خود ندارد. از این به بعد لازم نیست زن‌ها تعداد زیادی بچه داشته باشند تا از میان آن‌ها چند نفری هم باقی مانده باشند.

بی‌شک هنوز نقاطی از افریقا وجود دارد که زنان، متوسط اولادشان پنج بچه به بالا است و بله، خاورمیانه‌ایی هم وجود دارد که سنت، مذهب و پدرسالاری جایگاه قوی‌تری در اذهان مردم دارد. ولی به جز قبایل پراکنده در یمن یا افغانستان و سایر مراکز کوچک اجتماعی حتی خاورمیانه هم در حال پذیرفتن این منطق است که با بچه‌های کمتر، شانس موفقیت خانواده نیز بیشتر خواهد گشت. از جمله آن‌ها ایران است که از متوسط هشت اولاد به میانگین دو بچه در خانواده رضایت داده است.

به نظر می‌آید فرقی نمی‌کند که مردم کشورها فقیر یا ثروتمند، سوسیالیست یا کاپیتالیست، بی خدا یا مومن باشند چون اکثر آن‌ها در مسیر کاهش تولید مثل هستند.

با این وجود نباید تصور کرد که رشد جمعیت زمین متوقف شده است. برجمعیت زمین هر سال ٧٠ میلیون نفر افزوده می‌گردد ولی این مهم را باید در نظر گرفت که به فاصله یک نسل جمعیت زمین رابطه متعادلی برقرار خواهد کرد با تعداد مرگ و میرها در زمین. زمین‌ای که دیگر نه جنگ‌های بزرگ جهانی دارد و نه بیماری‌های واگیر کشنده که هر بار ده‌ها میلیون انسان را به کام مرگ بکشاند.

کاهش یا عدم تغییر واحد جمعیتی جهان می‌تواند اثرات بسیار فرخنده‌ایی را برای زمین کوچک و محدود ما فراهم آورد ولی خبر ناگوار در این نهفته است که رشد مصرف بی‌رویه بشر خیلی بیشتر از رشد جمعیت بی‌رویه برای زمین مضر خواهد بود.

لطمه‌ایی که رشد مصرف بر پایه‌های حیات و محیط زیست زمین می‌زند اصلا قابل مقایسه با تاثیرات رشد جمعیت نخواهد بود و همه دنیا نیز می‌دانند که مصرف سرسام‌آور در کشورهای توسعه یافته جهان، بار اصلی هدر دادن منابع و آلودگی‌های ناشی از آن را بر دوش دارد.

نصف کربن و دودهای سمی جهان در بخش کوچکی از زمین تولید می‌شود؛ جایی که فقط هفت درصد جمعیت زمین را در بر گرفته است. کشورهای ثروتمند بخش اصلی منابع زمین را در مسیر مصرف بی‌رویه خود به مواد آلوده تبدیل می‌کنند.

تولید کربن سمی رها شده در هوا برای هر آمریکایی برابر است با چهار چینی، بیست هندی، سی پاکستانی، چهل نیجریه‌ایی و دویست و پنجاه اتیوپیایی. حقیقت زیان‌بار مصرف زیاد، مدت‌هاست که دیگر قادر به یافتن توجیه و دلیل برای تمدید و بازسازی افسانه ناگوار جمعیت زیاد نیست.

بیش از دویست سال پیش مالتوس، ترس غیر علمی و تقریبا خرافی را بر ضمیر ناخودآگاه بشر افکند و تقصیر جنگ‌ها، بیماری‌ها و قحطی را به طبقه فقیر نسبت داد بدون آن‌که ادله منطقی را با آن آورده باشد. فرهنگ علمی جهان یک‌بار برای همیشه باید افکار مالتوسی را در کنار سایر اندیشه های ناسالم و نافرجام گذشته قرار داده و از تکرار و بازسازی آن به هر شکل و نوعی دست بردارد.

▪ ▪ ▪

1-Fred Pearce is author of Peoplequake (Eden Project Books)

اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌گوید که اگر صدا و سیما بخواهد برای «یک باند» فعالیت کند، اعتماد مردم را از دست می‌دهد.

آقای هاشمی به صدا و سیما توصیه کرده برای اینکه موفق باشد، باید عملکرد «ملی» داشته و به همه مردم توجه داشته باشد.

به گفته رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، «این عملکرد (عملکرد باندی)، رسالت صدا و سیمایی که اصل اسمش رسانه ملی است، نیست.»

اظهارات هاشمی درباره صدا و سیما در شرایطی ایراد می‌شود که بسیاری از مخالفان دولت، به عملکرد این سازمان در جریان انتخابات ۲۲ خرداد ماه و وقایع پس از آن انتقاد دارند.

صدا و سیما که قدرتمند‌ترین نهاد‌ رسانه‌ای جمهوری اسلامی به شمار می‌رود، در ۹ ماه گذشته، معترضان به نتیجه انتخابات را «عده‌ای اغتشاش‌گر» معرفی کرده است.

این سازمان با تهیه برنامه‌های متنوعی، تلاش کرده تا رهبران جریان اصلاح‌طلب و هواداران میرحسین موسوی و مهدی کروبی را عوامل کشور‌های بیگانه در ایران معرفی کند.

سازمان صدا و سیما زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی اداره می‌شود و هواداران دولت از برنامه‌های چند ماه اخیر آن دفاع کرده و آنها را در راستای دفاع از نظام جمهوری اسلامی معرفی کرده‌اند.

۱۸ بهمن ماه نیز گروهی از نمایندگان مجلس در واکنش به نامه انتقادی حسن خمینی، از عزت‌الله ضرغامی رئیس سازمان صدا و سیما به خاطر پخش برنامه‌ای به نام «شاخص»، تقدیر و تشکر کرده بودند.

حسن خمینی، نوه آیت‌الله خمینی، چندی پیش در نامه‌ای، از آقای ضرغامی، به خاطر «مخدوش» کردن چهره بنیانگذار جمهوری اسلامی در برنامه‌ «شاخص»، به شدت انتقاد کرده بود.

آیت‌الله علی خامنه‌ای در پاسخ به سئوالی درباره مراسم چهارشنبه آخر سال (چهارشنبه سوری)، گفت که این مراسم، «مبنای شرعی» ندارد و «مستلزم ضرر و فساد زیادى» است.

این اظهارنظر فقهی آقای خامنه‌ای، امروز یکشنبه در پایگاه اطلاع‌رسانی وی منتشر شده است.

رهبر جمهوری اسلامی افزوده که باید از برگزاری مراسم چهارشنبه سوری «اجتناب» شود.

«چهارشنبه ‌سوری» نام جشنی است که ایرانیان از ۱۷۰۰ سال پیش از میلاد تاکنون، آن را برگزار می‌کنند.

گروهی از مراجع تقلید این مراسم را «خرافی» دانسته و خواستار برچیده شدن آن در ایران هستند.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، آیت‌‌الله جعفر سبحانی از مراجع عظام تقلید نیز مراسم چهارشنبه آخر سال را نوعی «خرافه و اعمال آن را خلاف شرع و عقل» دانسته است.

بنابر اعلام آقای سبحانی «مراسم آخرین چهارشنبه سال، به نحوی که در ایران رسم شده، جهل است و ضررهای آن برای همه مشهود است.»

هاشم حسینی بوشهری، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم گفته که برنامه چهارشنبه آخر سال، «هیچ مبنای عقلی و دینی» ندارد.

مخالفان دولت اعلام کرده‌اند که با برگزاری این مراسم، باردیگر اعتراض خود به نتیجه انتخابات و وقایع پس از آن را نشان خواهند داد.

این مراسم سه‌شنبه هفته جاری در ایران و بسیاری از کشور‌هایی که ایرانیان در آنجا زندگی می‌کنند، برگزار خواهد شد.

پلیس ایران هشدار داده که افراد دستگیر شده در این مراسم، تا پایان تعطیلات نوروزی در زندان به سر خواهند برد.

برنارد کوشنر، وزیر خارجه فرانسه با اعلام آمادگی اتحادیه اروپا برای تحریم یک‌جانبه ایران، افزود که اعضای این اتحادیه، تنها باید بر روی نوع تحریم‌ها به توافق برسند.

این برای چندمین بار است که یک مقام بلندپایه اروپایی نسبت به آمادگی اتحادیه اروپا برای اعمال تحریم‌های یک‌جانبه علیه ایران سخن می‌گوید.

برنارد کوشنر، وزیر خارجه فرانسه (AP)

الکساندر اشتوب، وزیر امور خارجه فنلاند نیز روز گذشته (شنبه) اعلام کرد در صورت به توافق نرسیدن اعضای شورای امنیت برای افزایش تحریم‌ها علیه تهران، در اتحادیه اروپا «اجماع کافی» برای اعمال تحریم‌های یک‌جانبه علیه این کشور وجود دارد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، آقای کوشنر افزوده است که احتمال دارد تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران تا ماه ژوئن طول بکشد و در صورت تصویب نشدن آن هم، اروپا آماده افزایش فشارها بر ایران است.

وی در عین حال، همراهی چین و روسیه با قطعنامه تحریمی شورای امنیت علیه تهران را ضروری خواند.

کوشنر، اهداف تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی را بانک‌ها و بیمه‌های این کشور و صدور روادید برای برخی افراد خاص اعلام کرد و افزود که تحریم‌های تازه، مردم را تحت فشار قرار نمی‌دهند.

وزیر امور خارجه فرانسه با اشاره به این‌که بخش انرژی ایران مورد تحریم قرار نخواهد گرفت، اظهار داشت که مسدود کردن راه صدور نفت ایران نیز مدنظر قرار ندارد.

فرانکو فراتینی، وزیر امور خارجه ایتالیا نیز اعلام کرده است که پیش‌نویس تحریم‌های جدید ایران، تا آخر ماه جاری میلادی، از سوی ایالات متحده ارائه می‌شود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند تحریم‌ها هیچ تاثیری بر این کشور ندارد.

اسفندیار رحیم‌مشایی، مسئول دفتر محمود احمدی‌نژاد می‌گوید اسرائیل در صورت حمله به ایران، در طول دو هفته «نابود» خواهد شد.

آقای رحیم‌مشایی که به آلمان سفر کرده است، شنبه شب در همایش ایرانیان مقیم جمهورى فدرال آلمان در شهر مونیخ گفت که «اسرائیل و آمریکا اگر می‌توانستند، در حمله به ایران یک روز هم صبر نمی‌کردند.»

اسفندیار رحیم‌مشایی

آمریکا و اسرائیل از مخالفان سرسخت برنامه اتمی ایران هستند و بارها اعلام کرده‌اند که گزینه نظامی برای توقف فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی را رد نمی‌کنند.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، رحیم‌مشایی افزوده که واشینگتن و تل‌آویو، توانایی حمله به ایران را ندارند و «امروز به ما التماس می‌کنند که لااقل شفاهی بگوییم که غنی‌سازی را متوقف می‌کنیم.»

مسئول دفتر احمدی‌نژاد همچنین اظهار داشت که ایران از سوی «هیچ کشوری» تهدید نمی‌شود و غرب تنها به دنبال «ترساندن» جمهوری اسلامی است.

رحیم‌مشایی در عین حال گفت که غرب در مقابل ایستادگی ملت ایران، به «ذلت» افتاده است.

برنامه اتمی ایران سال‌هاست که نگرانی کشور‌های غربی را برانگیخته است. آنها می‌گویند ممکن است فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی، منجر به دستیابی تهران به بمب اتم شود.

ایران نیز بارها اعلام کرده که هدف از فعالیت‌های اتمی‌اش «صلح‌آمیز» است و قصد ساخت سلاح هسته‌ای را ندارد.

شورای امنیت سازمان ملل تاکنون، به خاطر بی‌توجهی ایران به قطعنامه‌های این شورا سه دوره تحریم‌ علیه تهران اعمال کرده است.

یحیی کیان‌‌تاجبخش، پژوهشگر مسائل اجتماعی پس از هشت ماه بازداشت، به مدت ۱۵ روز به مرخصی آمد و مهدی بوترابی، بنیانگذار پرشین‌بلاگ بازداشت شد.

دادستان تهران اعلام کرد که آقای تاجبخش، با تودیع وثیقه‌ای ۸۰۰ میلیون تومانی از زندان مرخص شده است تا در تعطیلات نوروز، کنار خانواده خود باشد.

تاجبخش روز ۱۸ تیر ماه امسال دستگیر شد و در جریان برگزاری محاکمه گروهی از دستگیرشدگان وقایع پس از انتخابات، اظهاراتی همسو با کیفرخواست دادستانی ایراد کرد.

دادگاه بدوی، این پژوهشگر را به ۱۵ سال حبس تعزیری محکوم کرد که دادگاه تجدید‌نظر این حکم را به پنج سال حبس کاهش داد.

یحیی کیان‌‌تاجبخش

«اقدام علیه امنیت کشور، جاسوسی و ارتباط با عناصر بیگانه، قبول سمت مشاوره بنیاد سوروس در ایران و فعالیت تبلیغی علیه نظام» از جمله اتهامات یحیی کیان‌‌تاجبخش اعلام شده است.

تاجبخش، جامعه‌شناس، محقق، نویسنده و فارغ‌التحصیل دانشگاه کلمبیا در شهر نیویورک است.

آمریکا و کانادا پیش‌تر با ابراز نگرانی از محاکمه تاجبخش و دسترسی نداشتن وی به وکیل، خواستار آزادی فوری این پژوهشگر شده‌ بودند.

۱۳ مرداد ماه نیز خانواده کیان‌تاجبخش در نامه‌ای، با «نمایشی» خواندن جلسه محاکمه گروهی از فعالان سیاسی و مدنی در ایران، اتهامات وارده به وی را رد کرده بود.

تاجبخش، اردیبهشت ماه سال ۸۶ توسط نیروهاى امنیتى بازداشت و مدت چهار ماه را در زندان به سر برده بود.

ده‌ها هزار نفر از معترضان قرمزپوش مخالف دولت تایلند، امروز یکشنبه در بانکوک، پایتخت این کشور تجمع کردند.

هدف تجمع‌کنندگان، فشار بر دولت به منظور برگزاری انتخابات جدید و انحلال پارلمان گزارش شده است. آنها تهدید کرده‌اند در صورتی که به خواسته‌هایشان توجه نشود، اعتراضات خود را گسترش خواهند داد.

AFP

معترضان از آبهیسیت وجاجیوا، نخست وزیر تایلند خواسته‌اند با استعفا و برگزاری انتخابات، امکان بازگشت دوباره تاکسین شیناواترا، نخست وزیر سابق به قدرت را فراهم کند.

شیناواترا که به سوءاستفاده از قدرت محکوم شده است، در حال حاضر در دوبی زندگی می‌کند.

دولت وجاجیوا باید تا پایان سال آینده میلادی، انتخابات جدید در این کشور را برگزار کند.

خبرگزاری‌ها گزارش کرده‌اند که هواداران شیناواترا با لباس‌ها و پرچم‌های قرمز، در حالی که سرودهایی درباره آزادی می‌خواندند، مثل سیلی خروشان، از استان‌های شمالی تایلند، وارد بانکوک شده‌اند. بیشتر هواداران شیناواترا در استان‌های شمالی تایلند زندگی می‌کنند.

رویترز

انتظار می‌رود هزاران نفر دیگر نیز به آنها بپیوندند. به نوشته خبرگزاری‌ها، معترضان با کامیون، قایق، اتوبوس و موتورسیکلت در حال حرکت به سمت بانکوک هستند.

تایلند، دومین اقتصاد بزرگ آسیای جنوب شرقی است و تحلیلگران می‌گویند نارضایتی‌های داخلی، ممکن است حساسیت دولت به مسائل اقتصادی را از میان ببرد.

این در حالی است که رهبران معترضان اعلام کرده‌اند تظاهرات‌شان مسالمت‌آمیز خواهد بود. این تظاهرات را «جبهه متحد برای دموکراسی علیه دیکتاتوری» سازماندهی کرده است.

وجاجیوا با اعلام این که پارلمان را منحل نمی‌کند، افزوده است که قصد اعلام وضعیت فوق‌العاده و باز گذاشتن دست ارتش برای برخورد با معترضان را هم ندارد.

نزدیک به ۴۰ هزار نیروی پلیس در خیابان‌ها و مقابل اماکن مهم شهر بانکوک مستقر شده‌اند.

وزیر خارجه امارات می‌گوید که کشورش به تحریم‌های احتمالی شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران احترام خواهد گذاشت.

امارات متحده عربی یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، روز گذشته (شنبه) در کنفرانس خبری مشترکی با وزیر خارجه قبرس افزود که امارات متحده عربی، تحریم‌های بین‌المللی مثل تحریم سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی را می‌پذیرد.

وی در عین حال ابراز امیدواری کرد که جامعه جهانی بتواند از راه‌های دیپلماتیک و پیش از ضرورت افزایش تحریم‌ها علیه ایران، پرونده هسته‌ای این کشور را حل و فصل کند.

اظهارات وزیر امور خارجه امارات چند روز پس از سفر رابرت گیتس، وزیر دفاع ایالات متحده به ابوظبی مطرح می‌شود.

وزیر خارجه امارات (AFP)

گیتس که به عربستان و امارات سفر کرده بود، از آمادگی مقام‌های این دو کشور برای فشار بر چین به منظور حمایت از افزایش تحریم‌های جهانی علیه ایران خبر داده است.

سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان نیز خواستار راه حلی «فوری‌تر» از افزایش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، برای حل و فصل برنامه اتمی این کشور شده است.

شاهزاده سعود الفیصل در کنفرانس خبری مشترک با هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا که به تازگی به منطقه سفر کرده بود، تاثیر تشدید تحریم‌های شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی را زیر سئوال برد.

وی، بلندپروازی‌های اتمی ایران را تهدیدی برای منطقه خواند که «افزایش تحریم‌ها، راه‌حلی بلند مدت و تدریجی برای مقابله با آن خواهد بود، در صورتی که فعالیت‌های هسته‌ای تهران، نیازمند راه حلی فوری و کوتاه مدت است.»

بر اثر دست‌کم ۱۲ حمله انتحاری و انفجار در محلات مختلف شهر قندهار در جنوب افغانستان، ۳۵ نفر جان باخته و ده‌ها تن دیگر زخمی شدند.

قاری یوسف احمدی، سخنگوی طالبان، گفت که این حملات، در واکنش به اعلام آغاز احتمالی عملیات نظامیان خارجی و افغان در ولایت قندهار انجام شده است.

حملات شب گذشته قندهار، شامل شش حمله انتحاری، انفجار دو خودروی بمب‌گذاری شده و چهار بمب دست‌ساز بود که به فواصل زمانی معین، نقاط مختلف شهر از جمله منزل رئیس شورای ولایتی قندهار، قرارگاه پلیس و زندان قندهار را هدف قرار دادند.

توریالی ویسا والی قندهار گفت در این حوادث خونین، دست‌کم ۱۰ زن و کودک که در یک تالارعروسی نزدیک قرارگاه پلیس گردهم آمده بودند نیز جان باختند.

رویترز

به گفته وی، شش افسر پلیس این ولایت هم در میان کشته‌شدگان هستند.

آقای ویسا در گفتگو با خبرنگاران افزود که حمله طالبان به زندان شهر ناموفق بوده است و اکنون اوضاع در کنترل نیروهای دولتی قرار دارد.

دو سال پیش نیز نیروهای طالبان با حملات مشابهی به شهر قندهار، به ویژه زندان شهر، موجب فرار صدها زندانی که در میان آنها شماری از فرماندهان و اعضای طالبان هم قرار داشتند، شدند.

همزمان صبح امروز یکشنبه، انفجار یک بمب کنارجاده‌ای در جنوب قندهار نیز موجب مجروح شدن چهار کارگر ساختمانی پاکستانی و راننده افغان آنها شد.

قندهار، مرکز رهبری رژیم پیشین طالبان بود و طی سالیان گذشته، همواره صحنه خشونت‌های روزافزون بوده است.

موزونی‌های تازه
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «ایران، تعادل بین مدارا و مروت» در خصوص لزوم تحمل عقاید مختلف در ایران نوشته شده است.

در این سرمقاله آمده است: «ایرانیان در درازای هزاره‌ها اساسا دارای بینشی ثبات جو و مدنیت آفرین و قانون‌گرا بوده‌اند. از همین رو صورت غالب مدنیت ایرانی، جستجوی موزونی و تلاش برای آفرینش هماهنگی بین تفاوت‌ها در یگانگی جوهر هستی در چارچوب مروت و مدارا بوده است. آیا در همین راستا تفکرات جامعه ایرانی خواهند توانست یکدیگر را به رسمیت بشناسند؟»

این روزنامه در ادامه می‌افزاید: «ایرانیان در سایه اندیشه بزرگان و فرزانگان خود خواهند توانست با میانه گزینی از بهر درنیفتادن به سیاه چاله خشونت در راستای سنن مدنی خویش گام برداشته و آفریننده موزونی‌های تازه در راستای تعمیق حقوق دموکراتیک ملت و شهروندان شوند.»

به نوشته این روزنامه: «بیرون از مرزهای ایران نیز باید به این حقیقت پی برده شود که تنها ایرانی نیرومند، آزاد و آباد از پایه‌های امنیت و از پشتیبانان صلح جهانی خواهد بود که همواره پایدار خواهد ماند.»

متن کامل سرمقاله

سال آینده بورس
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «پایان دوره طلایی بورس؟» درباره وضعیت بورس در ایران در سال آینده شمسی نوشته شده است.

در این سرمقاله آمده است: «بدون اغراق می‌توان سال ۸۸ و زمستان آن را یکی از ادوار طلایی بورس تهران نامگذاری کرد. ثبت میانگین بازدهی ۴/۱۰ درصدی در زمستان، رشد ۴/۸ درصدی شاخص در نیمه دوم سال و در نهایت ثبت میانگین بازدهی ۳/۵۶ درصدی طی سال جاری، جملگی حکایت از سپری شدن یک سال رویایی برای بورس تهران دارد.»

این روزنامه در ادامه نوشته است: «در درون بورس نیز افق چندان روشنی در خصوص جهش مجدد قیمت‌های جهانی تصور نمی‌شود؛ حال آنکه اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها نیز به صورت همزمان کاهش سودآوری شرکت‌های بورسی و کاهش میانگین نسبت P/E را با توجه به افزایش بازده انتظاری به واسطه اثرات تورمی طرح تحول و آثار تورمی سیاست‌های انبساطی دولت در سال ۸۸ در پی خواهد داشت. به بیان دیگر سال ۸۹ برخلاف ۸، نمی‌تواند برای بورس اوراق بهادار در بر گیرنده روزهای پربازده و خوش باشد.»

این روزنامه در ادامه اضافه می‌کند: «در این میان تنها می‌توان امیدوار بود سیاست‌گذاری‌های دولت در بخش‌های مختلف از جمله سیاست‌های پولی، نحوه اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها، سیاست‌های بخش مسکن و ... به گونه‌ای اعمال و اجرا شود که تبعات و اثرات منفی کمتری بر بورس داشته باشد. وضعیتی که بیش از پیش موید نقش پررنگ دولت در جای‌جای اقتصاد ایران و خصوصی‌ترین بازار اقتصادی است.»

متن کامل سرمقاله

اسم مستعار
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «اخراج از شورای حقوق بشر» به انتقاد از اظهارات وزیر خارجه آلمان مبنی بر مخالفت با حضور ایران در شورای حقوق بشر سازمان ملل واکنش نشان داده است.

در بخشی از این سرمقاله آمده است: «مواضع دوگانه کشورهای غربی در زمینه حقوق بشر و مبارزه با تروریسم به جایی رسیده است که نه تنها دیگر حنای مدعیان حقوق بشر و مبارزه با تروریسم برای افکارعمومی جهان رنگی ندارد، بلکه اکنون ملت‌ها و دولت‌های آزاده و مستقل دنیا دریافته‌اند که حقوق بشر به واقع اسم مستعاری برای گسترش تروریسم، زیاده خواهی‌ها و چپاولگری‌ها است.»

به نوشته این روزنامه: «گیدو وستروله وزیرخارجه آلمان، همچون مرکل بدون رعایت اصول اولیه دیپلماسی و نقض موازین حقوق بین‌الملل از اوباش و اغتشاشگران در ایران حمایت کرد و علت ادعای واهی‌اش درباره عدم صلاحیت ایران در عضویت داشتن در شورای حقوق بشر سازمان ملل را به وقایع و حوادث پس از انتخابات در تهران مستند می‌کرد.»

این روزنامه می‌افزاید: «کشوری که نقض حقوق بشر در آن روز به روز بیشتر می‌شود و به خاطر رویکرد دوگانه در عرصه بین‌المللی و در میان افکارعمومی دنیا نقاب حقوق بشر از سیما و چهره‌اش به زیر کشیده شده و با حمایت از تروریست‌های آدم‌کش، دوران هیتلر را به یاد می آورد. سازمان ملل اگر سازمان ملل باشد باید دولت آلمان را از شورای حقوق بشر اخراج کند.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه وطن امروز با عنوان «حکومت مقتدر در عراق مورد تحمل غرب نیست!»

سرمقاله امروز روزنامه آفتاب یزد با عنوان «شمشیر یا تدبیر؟»

سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «شکنجه‌گران هوادار حقوق بشر!»

سرمقاله امروز روزنامه قدس با عنوان «بسته جدید سیاست خارجی آمریکا»

سرمقاله امروز روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «باج‌دهی غرب به طالبان»

آفتاب یزد:
● حداقل دستمزد سال آینده کارگران ۳۰۳ هزار تومان
● لاریجانی: مردم باید زندگی قابل پیش‌بینی داشته باشند
● دولت مکلف به افزایش حقوق کارمندان شد
● برخی صاحب‌منصبان اصرار داشتند با آمریکا مذاکره کنیم

ایران:
● دستگیری ۳۰ عضو شبکه جنگ اینترنتی آمریکا علیه ایران
● میزان افزایش حقوق کارگران در سال آینده
● جوانان ۳ ترم آموزش ازدواج می‌بینند
● «دارا و ندار» در روزهای پایانی فیلمبرداری

تفاهم
● خرید کالای خارجی حذف شد
● نرخ سود بانکی ۱۲ درصد
● قیمت بلیت نوروزی اتوبوس ۲۰ درصد افزایش یافت
● هشدار به صندوق‌های غیر مجاز

تهران امروز
● آغاز تلاش‌های سیاسی برای انتخابات آینده
● الزام دولت برای افزاش حقوق کارمندان
● مخالف با حذف نظارت شورای نگهبان
● اخبار ضد و نقیض درباره حمله به مالکی

جام جم:
● ماجرای بی‌پایان جریمه‌های اشتباهی
● بدهکاران عمده بانکی یکصد نفرند
● تجربه‌های تازه برای سرعت و سرگرمی
● حداقل دستمزد کارگران اعلام شد

جمهوری اسلامی:
● عدالت به معنای توزیع پول نیست
● افشای نقش موساد در آموزش نیروهای کشورهای خلیج فارس
● آمریکا دیگر ژاندارم جهان نیست
● پیشتازی ائتلاف مالکی و شیعیان در انتخابات عراق

رسالت:
● حداقل دستمزد کارگران در سال آینده ۳۰۳ هزار تومان
● صدور انقلاب صدور فرهنگ اسلام
● باید مرز تقابل با استکبار را به مرکز فرماندهی دشمن نزدیک کنیم
● ائتلاف مالکی در صدر است

دنیای اقتصاد:
● نگرانی اروپا از احتمال تحریم بنزینی ایرانی
● رای ممتنع به معامله مخابرات
● جریمه سنگین تنبلی در مسکن مهر
● حداقل دستمزد ۸۹، ۳۰۳ هزار تومان

کیهان:
● حداقل دستمزد سال آینده کارگران ۳۰۳ هزار تومان تعیین شد
● بزرگترین شبکه جاسوسی سایبری سیا در تسخیر پاسداران انقلاب
● اتحادیه اروپا: دود تحریم ایران به چشم ما می‌رود
● بی‌بی‌سی پروژه تقلب را در عراق کلید زد

مردمسالاری:
● اصلاح قانون انتخابات دور زدن شورای نگهبان نیست
● کاشت ۵۰۰ میلیون نهال در یکسال عملی نیست
● لشکر‌کشی سرخ‌ها به بانکوک
● نصف عمر مجلس هشتم گذشت، اما همچنان مشکلات اساسی مردم حل نشده است

وطن امروز
● ولایتی: آزادی سرکرده پژاک آبروی آلمان را برد
● انهدام شبکه‌های جنگ سایبری
● مرزهای تقابل را باید به فرماندهی دشمن نزدیک کنیم
● ۷ شتر هدیه زن خشمگین به هووی پنهان

گفتگوهای روز:
● روزنامه جام‌جم در شماره امروز خود گفتگویی با پرویز فتاح منتشر کرده است.

دو هفته پیش از این یعنی در تاریخ ششم اسفندماه جاری، اعضای مجلس خبرگان رهبری پس از برگزاری آخرین نشست خود با آیت‌الله خامنه‌ای دیدار داشتند. آقای خامنه‌ای در این دیدار سخنانی گفتند که بخش‌هایی از آن در همان زمان انتشار یافت اما دیروز بخش نخست از گفتار او انتشار یافت که مشخصا به قانون انتخابات برمی‌گشت، قانونی که در مجلس تشخیص مصلحت نظام مورد بررسی مجدد قرار می‌گرفت.

حال یک پرسش مهم این است که آیت‌الله خامنه‌ای چرا این صحبت‌ها در میان اعضای مجلس خبرگان رهبری عنوان کرده و چرا پس از ۲ هفته رسانه‌ها و نهاد‌های حامی دولت بر این گفته‌ها تاکید می‌کنند. این پرسش و مسائل دیگر پیرامون آن و شرایط فعلی کشور مباحثی هستند که با آقای مجتبی واحدی سردبیر مستعفی روزنامه‌ی آفتاب یزد مطرح می‌کنم.

من تصور می‌کنم که موضوع انتخابات اصلا الان در ذهن هیچ‌کس نیست، یعنی هیچ‌کس در کشور انتخابات را جدی نمی‌گیرد هم آقای خامنه‌ای و هم اطرافیانشان می‌دانند که اگر انتخابات مجددی بدون تغییر عمده در مسئولان و مکانیزم‌های انتخاباتی صورت بگیرد، اصلاح‌طلب‌ها شرکت نمی‌کنند یعنی اصولا مردم، اگر اصلاح‌طلبانی را که بخواهند با همین سیستم تمکین کنند و در انتخابات شرکت کنند، طرد خواهند کرد.

پس تاکیدشان چه معنایی دارد؟

صحبت‌های اخیر آقای خامنه‌ای بیشتر بر این مبنا استوار است که ثابت کنند اعتراضات مردمی و اعتراضات گروه‌های سیاسی هیچ تاثیری بر تصمیمات ایشان نخواهد گذاشت. برای ایشان خیلی مهم است که مردم عادت نکنند از طریق اعتراض حق خودشان را بگیرند، حالا چه مردم به صورت عام، چه گروه‌های سیاسی از نظر خاص.

مجتبی واحدی سردبیر مستعفی روزنامه‌ی آفتاب یزد

تنها دلیلش این است که فکر نکنید اگر تظاهرات شد، کسی کشته شد و رسواگری در دنیا به بار آمد و ایران بدنام شد، من از جایم تکان می‌خورم. همان چیزی که گفته‌ام اجرا خواهم کرد، شاید بشود گفت روشی که ایشان به کار می‌برد همانی است که آقای ناطق‌نوری در خاطراتشان گفته‌اند: آقا خصلت‌شان این است که اگر فشار بر ایشان بیاید حتی اگر موضع حق باشد، قبول نمی‌کنند. اگر کسی قبول ندارد، در خاطرات آقای ناطق‌نوری این جمله هست.

به این ترتیب آقای واحدی می‌خواهید بگویید مسئله‌ی نگرانی از اصلاح قانون انتخابات هیچ نقشی در این میان بازی نمی‌کند؟

عرض می‌کنم، به هیچ وجه. فکر کنید اصلا قانون انتخابات با این روشی که مجمع تشخیص مصلحت نظام در پیش گرفته است اصلاح شد، مگر شورای نگهبان قانون قبلی مصوب مجمع تشخیص را اجرا کرده است که حالا کسی نگران باشد؟

۵ یا ۶ سال قبل، مجمع تشخیص مصوبه‌ای داشته است که شورای نگهبان را ملزم کرده است که برای بررسی صلاحیت‌ افراد فقط به ۴ مرجع مراجعه کند و بر اساس استعلام از آن ۴ مرجع اقدام کند، مگر الآن شورای نگهبان تمکین می‌کند؟ فرض کنید، مجمع تشخیص مصلحت نظام قانون را اصلاح کرد و اعلام کرد، شورای نگهبان هیچ نقشی ندارد، شورای نگهبان کار خودش را می‌کند.

تازه زمانی که آن اصلاح انجام شد، دولت خاتمی بود، یک مقداری شاید وزارت کشور استقلال داشت، الآن که دیگر وزارت کشور کاملا عبد عبید شورای نگهبان است، شورای نگهبان هم شیفته‌ی آقای احمدی‌نژاد است، یعنی همان چیزی که آقای احمدی‌نژاد می‌خواهد، به هر حال اگر انتخاباتی باشد و آقای احمدی‌نژاد باشد، همان اجرا خواهد شد.

ولی این به هر حال وقتی که ایشان تاکید می‌کنند که مجمع تشخیص به هر حال مشورتی است و تصمیم نهایی را ما می‌گیریم یک نگرانی را می‌رساند.

من عرض می‌کنم اصلا ورای قانون است، ایشان می‌خواهند بگویند کسی فکر نکند اعتراضات سیاسی، خیابانی، محفلی و رسانه‌ای تاثیری بر تصمیمات ایشان دارد.

ایشان قید کردند که اینجا مردم انتخاب می‌کنند، حالا ممکن است که مردم اشتباه هم بکنند، این تاکید آیا می‌تواند اگر روزی شرایط حاد شد احتمال پذیرش انتخابات مجدد را در خود داشته باشد؟

خیر، روشی که ایشان ۳ یا ۴ ماه اخیر در پیش گرفته‌اند این است که کم‌کم از آقای احمدی‌نژاد فاصله بگیرد و نهایتا اگر آقای احمدی‌نژاد کشور را افتضاح کشید، مردم خواستند و من موافق نبودم و بگویند من فلان روز هم یک اشاره‌ای کردم که ممکن است مردم اشتباه کرده باشند.

پرسش همین است که آیا وقایع به سمتی می‌روند که چنین احتمالی را بتوانیم واقعی‌تر ببینیم؟

من در ۲ یا ۳ مصاحبه گفتم، آقای خامنه‌ای در ۵ تا ۶ ماه پیش وقتی صحبت می‌کردند یک نوع شیفتگی به آقای احمدی‌نژاد نشان می‌دادند، الان نه تنها آن شیفتگی نیست بلکه یک تعریض‌هایی به آقای احمدی‌نژاد هست که اولین بار است.

مجتبی واحدی: «وزارت کشور دولت احمدی‌نژاد کاملا عبد عبید شورای نگهبان است»

در آذرماه در جمع عده‌ای از روحانیون گفتند، نه آن کسی که انتخاب شده است بدون عیب است و نه آن‌هایی که انتخاب نشدند، قبح محض هستند. یعنی اشاره کردند این رییس جمهور هم می‌تواند دارای عیب باشد، بعد هم اگر دقت کنید در ۳ تا ۴ ماه اخیر یک کلام در حمایت از دولت صحبتی نکردند.

آقای واحدی آیا این صحبتی را هم پریروز که آقای هاشمی کردند و گفتند که رمز دموکراسی در این است که آن کسی که برنده‌ی انتخابات است هزینه‌ها را باید بپردازد و نه کل نظام، آیا یک‌جور هماهنگی بین صحبت ایشان و آٔقای خامنه‌ای نیست؟

نه، این یک نوع رندی آقای هاشمی است که حرفی می‌زنند که هم دل آقا را به دست آورند، هم بعدا بتوانند استناد کنند و بگویند من حرفم را زدم.

پس به هر حال در آن این مقصود هست؛ نزدیکی با مواضع آقا در عین پافشاری بر مواضعی که خودشان تا به حال اعلام کردند؟

آقای هاشمی یک عده را سوق می‌دهند به سمتی که تفسیر‌های خاصی از صحبت‌های رهبری برداشت شود، یعنی می‌خواهند به جامعه القا کنند که رهبری هم دارند از آقای احمدی‌نژاد فاصله می‌گیرند، البته به نظر من هم دارند فاصله می‌گیرند، اما آقای خامنه‌ای باید هزینه‌ی این ایام را پرداخت کند، زیرا بدون حمایت آقای خامنه‌ای، آقای احمدی‌نژاد امکان نداشت بتوانند این دور انتخابات را به این نحو در بیاورد.

مجتبی واحدی: «اگر حمایت‌های آقای خامنه‌ای نبود، قطعا این دور آقای احمدی‌نژاد رییس‌جمهور نبود»

حمایت‌های سفت و سخت آقای خامنه‌ای باعث شد که آقای احمدی‌نژاد این روش را پیش ببرد. واقعا شما اگر موضع گیری آقای، لاریجانی، محسن رضایی و قالی‌باف را بعد از انتخابات ببینید، مطمئن باشید اگر حمایت‌های آقای خامنه‌ای نبود، قطعا این دور آقای احمدی‌نژاد رییس‌جمهور نبود.

با تمام این اوصاف فکر می‌کنید ۳ سال آینده را آقای احمدی‌نژاد کشور را اداره خواهند کرد و رییس جمهور خواهند بود؟

من احساس می‌کنم امروز هم ایشان کشور را اداره نمی‌کنند، کشور اصلا اداره نمی‌شود. اگر معنی اداره این است که صبح تلویزیون را باز کنند و بگویند آقای احمدی‌نژاد رییس جمهور فرمودند، ممکن است باشد که به نظر من تا این حد هم ۳ سال نخواهد بود، اما به عنوان مدیر کشور، مدیری که برنامه‌ریزی درازمدت کند، خیر، آقای احمدی‌نژاد همین امروز هم نیستند، قطعا هر چه جلوتر می‌رود وضع بدتر هم خواهد شد ولی ممکن است تا مدتی مردم از تلویزیون اسم زیبای آقای احمدی‌نژاد را به عنوان رییس جمهور بشنوند.

یعنی در واقع توافقی در بالا منجر به تغییر دولت نخواهد شد؟

چرا من احتمال زیادی می‌دهم که این دولت به پایان نرسد، اما می‌خواهم بگویم الآن هم دولت مستقری وجود ندارد، دولتی هست سفر خارجی می‌رود، در افغانستان راجع به آمریکا صحبت می‌کند، میزبانش ضمن تعریف از آقای احمدی‌نژاد موضع عکس می‌گیرد، معاون اولش به اختلاس متهم می‌شود و بالاخره می‌گویند معاون اول رییس جمهور به اختلاس متهم شد، اسم رییس جمهور هست.

منظورتان این است که این شایعه‌ای که گفته می‌شود آقای رحیمی پشت این اختلاس بزرگ هستند، درست است؟

این که آقای رحیمی پشت این اختلاس هستند را نمی‌دانم اما آن‌چه مشخص است، فساد در دولت آقای احمدی‌نژاد از تمام دولت‌های گذشته بیشتر است، این را اعداد و ارقام می‌شود ثابت کرد، من شخص خاصی را متهم نمی‌کنم اما به نظر من همین محاسبه‌ی ساده که دولت در این مدت بیشترین درآمد را داشته است و مردم بیشترین فقر را کشیده‌اند، جز این‌که اموال مردم اختلاس شود و در جاهای غیر حق خرج شود چیز دیگری نمی‌تواند باشد.

آن‌چه که این روز‌ها می‌گذرد، آزادی زندانیان سیاسی، حالا چه به شکل مرخصی، وثیقه؛ کفالت یا هر نوع دیگر چه معنایی در فضای سیاسی کنونی دارد؟

این‌هم از عجایب روزگار ماست که عده‌ای را ۸ یا ۹ ماه بی‌گناه زندان کنند و بعد به خودشان افتخار کنند که این‌ها را آزاد کنند، باید دید اصل دست‌گیری آن‌ها چه بوده است. من به شخصه از آزادی ایشان خوشحالم زیرا هر کدام از این افراد و خانواده‌هایشان عذاب بسیاری کشیدند، خداوند حق همه‌ی ایشان را برای ما حلال کند زیرا برای همه‌ی ما این‌کار را کردند، اما از دید حاکمیت یک ننگ است که بعد از ۹ ماه کسی را آزاد کنند بدون این‌که هیچ‌کس توبیخ شده باشد.

یعنی به نظر من حتی آن قاضی بی‌اراده‌ای که این احکام را صادر می‌کند، خودش هم نمی‌داند جرم این‌ها چیست.

به هر حال در سیاست‌های جاری حکومت این حرکت حاکی از چه تصمیم یا برنامه‌ای است؟

من دارم یک چیزی می‌نویسم که به زودی خواهید دید، ما داریم به سمت حکومت نمرودی می‌رویم، یعنی آقا می‌تواند زنده کند، بمیراند، آزاد کند، زندانی کند. متاسفانه فقط به سمت این جهت‌ها می‌رویم یعنی هر وقت آقا اراده کردند می‌توانند کسی را از زندان آزاد کنند، همان‌طور که وقتی اراده کردند می‌توانند کسی را زندانی کنند.

آیا کناره‌گیری رهبر حزب سوسیال دموکرات به خاطر انجام وظایف پدری آغاز موج چهارم فمینیستی در هلند است؟

مردم و رسانه‌های هلندی در چند هفته اخیر با چند خبر داغ، تغییر و تحول سیاسی در این مملکت غافل‌گیر شدند. اول از همه کابینه ائتلافی متشکل از دو حزب بزرگ «کار دموکرات مسیحی» و حزب «مسیحی واحد»، سقوط کرد.

علت این امر اختلاف در مورد تمدید ماموریت نیروهای هلندی در افغانستان بود. حزب سوسیال دموکرات «کار» خواهان پایان یافتن ماموریت نیروهای هلندی در افغانستان و بازگشت آنان بود. مذاکرات میان جناح‌های کابینه بر سر این موضوع در نهایت به جایی نرسید و اعضای حزب کار به رهبری واتر بس Wouter Bos وزیر اقتصاد از ادامه همکاری با نخست وزیر Jan Peter Balkenende رهبر حزب دموکرات مسیحی خوداری کردند. کابینه ائتلافی یان پیتر بالکننده تا کنون چهاربار با بحران سیاسی از این دست روبرو شده است.

ماجرای سقوط کابینه با خبر پیروزی حزب دست راستی آزادی به رهبری خیرت ویلدرز در انتخابات شورای شهرداری‌ها که در شهر آلمیره نفر اول و در شهر لاهه نفر دوم شد تکمیل شد. خیرت ویلدرز به خاطر مخالفت‌اش با دین اسلام و مهاجرت مسلمانان به این کشور توانسته است دست راستی‌ها در هلند را با خود همراه کند.

پیش‌بینی می‌شود که این حزب در انتخابات تابستان آینده مجلس شورا یکی از برندگان اصلی خواهد بود. حزب سوسیال دموکرات «کار» از قبل اعلام کرده است که در صورت پیروزی حزب آزادی در انتخابات آینده حاضر به تشکیل کابینه ائتلافی با این حزب نیست. بازندگان اصلی انتخابات شورای شهرداری‌ها حزب کار و حزب سوسیالیست بودند.

خبر استعفای خانم آخنس کانت Agnes Kant رهبر حزب سوسیالیست سومین حزب قدرتمند، که یکی از بازندگان انتخابات شوراها بود هم در روز بعد از رای‌گیری خبری غیر منتظره و غافل‌گیرانه برای اعضای این حزب و رسانه‌ها بود.

حزب سوسیالیست در حال حاضر یکی از چهره‌های اصلی اپوزیسیون در مجلس شوراست. سوسیالیست‌ها پیروزی سال‌های اخیر خود را مدیون یان ماراینسن Jan Marijnissen رهبر کاریزماتیک این حزب بودند که سال پیش به علت بیماری از حزب کناره‌گیری کرد.

واتر بس، وزیر اقتصاد هلند

شکست این حزب در انتخابات و کاهش یافتن محبوبیت سوسیالیست‌ها خانم کانت را وادار به واقع‌بینی و استعفا کرد. پس از استعفای او تنها کاندید رهبری امیل رومر Emile Roemer، چهره‌ای ناشناخته برای مردم به رهبری این حزب انتخاب شد.

اما خبرهای سیاسی داغ این هفته هم در هلند در نوع خود غافل‌گیرانه بودند. اول آقای کامیل اورلینگس Kamiel Eurlings، وزیر سی و هفت ساله راه و ترابری از حزب دموکرات مسیحی به خاطر اولویت دادن به مسائل شخصی از شغل خود کناره‌گیری کرد.

او می‌خواهد ازدواج کند و تشکیل خانواده دهد. کامیل اورلینگس از وزرای با استعداد و درخشان کابینه مستعفی بود و بسیاری او را رهبر آینده حزب دموکرات مسیحی می‌دانستند.

زندگی خصوصی یک سیاست‌مدار موفق در هلند اغلب تحت‌الشعای کار طاقت‌فرسای شبانه‌روزی و جلسات طولانی قرار می‌گیرد. برای نسل جوان سیاست‌مداران که خواهان انجام دادن وظایف پدری و همسری خود به بهترین وجه هستند، ادامه کار به مدت طولانی به قیمت فدا کردن زندگی خصوصی و دوری از همسر و فرزندان است. بحران‌های زناشویی و فرزندان ناراضی هم می‌تواند از نتایج کار مداوم و عدم حضور همیشگی پدران سیاست‌مدار در خانه باشد.

اما در روز جمعه ۱۲ مارچ خبرهای جدید دیگری در راه بودند. کناره‌گیری ناگهانی واتر بس، رهبر حزب کار، وزیر اقتصاد و معاون نخست وزیر کابینه مستعفی از تمام مسئولیت‌های سیاسی‌اش شوکه‌کننده بود. او که در سال‌های اخیر نقش مهمی به عنوان رهبر سوسیال دموکرات‌ها، و عضو کابینه بازی کرده بود، علت اصلی استعفای خود را «تقدم وظایف پدری و همسری»اش دانست.

آقای واتر بس، سه فرزند خردسال دارد. او در مصاحبه مطبوعاتی روز جمعه گفت که تا کنون وظایف سیاسی و حزبی خود را به بهترین شیوه ممکن انجام داده، اما به عنوان پدر سه بچه کوچک بیش از این نمی‌تواند خانواده خود را فدای مسئولیت‌های متعدد سیاسی کند.

یوب کوهن، شهردار محبوب و کاردان آمستردام

او می‌خواهد پا به پای همسرش شاهد بزرگ شدن بچه‌های خود باشد و در تعلیم و تربیت آن‌ها نقش داشته باشد. کناره‌گیری رهبر حزب کار در شرایطی که او هم‌چنان محبوب و مورد اعتماد همکاران‌اش و مردم است، از سویی افکار عمومی را حیرت‌زده و از سویی احترام و تحسین آنان را برانگیخت. بسیاری این اقدام را منطقی و مسئولانه دانسته و او رابرای اولویت دادن به وظایف پدری خود ستودند.

روزنامه مهم «فولکس کرانت» در سر مقاله روز شنبه ۱۳ مارچ در مورد تصمیم این دو سیاست‌مدار در اولویت قرار دادن زندگی خانوادگی خود نوشت: «آیا موج چهارم فمینیستی این‌بار از طرف مردان مدرن و برابری‌خواه آغاز شده است؟»

از سوی دیگر صاحب نظران سیاسی کاهش محبوبیت حزب کار و از دست دادن تعداد زیادی از کرسی‌ها در انتخابات اخیر شوراهای شهر را از دلایل مهم دیگر استعفای واتر بس می‌دادند.

خبر استعفای رهبر حزب کار بلافاصله با خبر مهم دیگری یعنی کاندید شدن آقای یوب کوهنJob Cohen شهردار محبوب و کاردان آمستردام برای رهبری حزب کار و جانشینی واتر بس تکمیل شد.

یوب کوهن از شخصیت‌های برجسته حزب کار است. کوهن سیاست‌مدار شصت و سه ساله یهودی‌تبار فرهیخته و تساهل‌گراست که در چند سال اخیر نقش اصلی را در پیشرفت جامعه چندفرهنگی و چندملیتی در هلند و آمستردام بازی کرده است.

او پس از قتل تئو وان گوگ کارگردان هلندی به دست یک جوان بنیادگرا در سال ۲۰۰۴ نقش مهمی در حفظ وحدت مردم و جلوگیری از اغتشاش داشت و به همین خاطر به عنوان بهترین شهردار اروپا انتخاب شد.

انتخاب آقای کوهن به عنوان رهبر حزب کار در هلند رسانه‌ها و مردم را هیجان‌زده کرده است. بسیاری بر این عقیده‌اند که او می‌تواند دوباره حزب کار را به بزرگ‌ترین و پرقدرت‌ترین حزب کشور تبدیل کند و از پیروزی پیش‌بینی‌شده‌ی دست راستی‌های افراطی به رهبری ویلدرز در انتخابات آینده جلوگیری کند. در روزهای آینده مردم شاهد چالش سیاسی آن دو خواهند بود.

خیرت ویلدرز در واکنش به کاندید شدن کوهن او را بدترین انتخاب برای حزب کار دانست و گفت: «یوب کوهن مرد حرافی است که کاری به جز نوازش کردن مسلمانان و چای خوردن با آن‌ها بلد نیست!»

واکنش‌های رسانه‌های اروپایی و امریکایی به انتخاب احتمالی آقای کوهن به رهبری حزب کار مثبت بوده و بسیاری بر این باورند که آقای کوهن پس از انتخابات تابستان آینده به عنوان نخست وزیر جدید هلند انتخاب خواهد شد.

قصه‌ی تیم برتون و هالیوود قصه تلخی است؛ داستان غم‌انگیز تکرار تاریخ که در آن هنرمندی فدای سیستم می شود. نمونه روشن و بزرگش اورسن ولز بود که دومین فیلمش - و البته دومین شاهکارش - «آمبرسون های باشکوه»، دچار تیغ سانسور استودیوهای هالیوودی شد و هیچ نسخه‌ی کامل و مورد تائید ولز از آن باقی نماند و پس از آن، دوره ی رکود این نابغه‌ی عالم سینما آغاز شد و بعدها کمتر فرصت یافت که آن استعداد ناب را باز به تمامی بروز دهد.

داستان تیم برتون هم شباهت غریبی به ولز دارد: او با سینمایی به شدت شخصی آغاز کرد و دنیای خاص و دیدنی خودش را در فیلم‌های نزدیک به شاهکاری چون «ماجرای بزرگ پی وی» و «ادوارد دست قیچی» بسط و گسترش داد و حتی زمانی که به یک کتاب مصور معروف یعنی بتمن رو آورد، آن را به شدت با دنیای خاص خودش و تم های مورد علاقه اش آمیخت و روایتی کاملاً شخصی از آن خلق کرد.

اما شاید طبیعی بود که هالیوود تاب این میزان روایت شخصی و هنری را نداشته باشد. انتقادها از سال ١٩٩٢ و پس از فیلم درخشان «بتمن بازمی گردد» شروع شد. فیلم برتون هیچ ربطی به جهان مورد انتظار هالیوود و استودیوها نداشت و برداشتی به شدت تلخ - و البته بسیار دیدنی، عمیق و ستودنی - از این داستان مصور مورد علاقه همگان بود.

اما «سیستم» شدیداً او را طرد کرد؛ به این بهانه که او «تماشاچی را نمی شناسد». دوستان نزدیک برتون از یک دوره تنهایی و افسردگی او حکایت دارند. در فیلم بعدی اش، «اد وود»، سعی کرد تا حدی از زرق و برق و فیلم های پرخرج هالیوودی فاصله بگیرد و فیلم کم‌خرجی بسازد درباره کسی که به بدترین کارگردان تاریخ سینما شهره است. اما تجربه چندان موفقی از آب درنیامد و برتون با «مریخ حمله می کند» (١٩٩٦) به دامان هالیوود و انتظارات آن بازگشت؛ این بار اما به قیمت فدای دنیای شخصی‌اش. فیلم بیش از آن که فیلمی با امضای برتون باشد، فیلمی است با امضای استودیوهای هالیوود. این روند تا به امروز و تا آخرین فیلمش، «آلیس در سرزمین عجایب» که امروز پرده‌های سینما را درنوردیده و می‌تواند به رکورد فروش هم برسد، ادامه دارد؛ و چه حیف.

«آلیس در سرزمین عجایب» بیش و پیش از هر چیز از مرگ یک «مولف» خبر می‌دهد. اثر چندانی نمی‌توان یافت از تیم برتون، دنیای شخصی و حال و هوای خاص او به اضافه تم‌های تکرارشونده‌ای که در اواخر دهه هشتاد و اوایل دهه نود، نویسندگان مجله «کایه دو سینما» و اخلاف مبدعان «نظریه مولف» را به وجد می‌آورد. در عوض این هالیوود است که با عظمت تمام خودی می‌نمایاند و نشان می‌دهد که باز می‌تواند قلب‌های تماشاگران را در سراسر جهان تسخیر کند.

در حقیقت «آلیس در سرزمین عجایب» اصلاً فیلم بدی نیست. به راحتی قصه‌ی بارها گفته شده - اما جذابش - را برای تماشاگران مختلف از هر سن و سال روایت می‌کند و گاه می‌تواند تماشاگر را میخکوب هم کند. داستان فیلم از همان اولین صحنه‌ها، درست روایت می شود و جلوه‌های ویژه‌ای در اوج، دنیایی خلق می کند که به شکل سه بعدی دیدنی تر هم هست و تماشاگر را مسحور می کند.

آلیس فیلمی است قصه‌گو و ابایی هم ندارد که قصه‌اش را اصل کند و در کنار جلوه‌های تصویری دیدنی پیش ببرد (کاری که بسیاری از فیلم‌های هالیوودی مبتنی بر جلوه های ویژه در انجام آن کم می‌آورند و فقط به بازی‌های رایانه‌ای شبیه می‌شوند که برای چند دقیقه دیدنی‌اند، اما اصل قصه‌گویی این نوع سینما را فراموش می‌کنند و از همین جاست که تمام مشکلات آن‌ها آغاز می‌شود). آلیس اما - هم‌چون برخی دیگر از فیلم های کمپانی دیزنی - هم و غم‌اش را بر روایت قصه می‌گذارد و از این روست که در ارتباط با تماشاگر موفق است.

اما مشکل از آن‌جا می‌آغازد که سازنده فیلم هر کارگردان حرفه‌ای هالیوودی دیگری غیر از برتون هم می‌توانست باشد. امضای این سینماگر مولف را نمی‌توان پای صحنه‌ها دید. به ‌جای برتون، کمپانی دیزنی را می بینیم و هالیوود را. و این البته غم‌انگیز است. به جای این همه فخرفروشی تصویری، می‌شود باز صحنه‌ای از «ادوارد دست قیچی» را دید که ادوارد با دست‌هایش که به شکل قیچی است، می‌خواهد دختر مورد علاقه‌اش را نوازش کند، اما صورتش را زخم می‌کند و ما را رهنمون می‌کند به تم مورد علاقه برتون؛ تنهایی هنرمند و این که از سوی جامعه‌اش درک نمی‌شود؛ می شود به راحتی با این صحنه گریست.

اما در «آلیس» همه چیز حماسی است؛ از نوع و شکل هالیوودی. فیلم همه چیز دارد؛ غیر از مهم‌ترین چیزی که باید داشته باشد: رفتن به درون آلیس و حس کردن او. با آن که تمام فیلم درباره آلیس است و این شخصیت در اکثر صحنه ها حضور دارد، اما ما به درون دنیای او و احساساتش راهی نداریم. آلیس بیرون از ما می‌ایستد و در جهان برتون که حتی قهرمان تثبیت شده‌ای چون بتمن را به یک آدم تنها و محتاج عشق بدل می‌کرد، آلیس یک قهرمان کامل می‌شود و بی‌نیاز به نظر می‌رسد. آدم‌های قصه تخت هستند و تنها به بد یا خوب کامل بدل می‌شوند؛ در حالی که برتون در عمق دادن به افسانه و چند لایه کردن شخصیت‌ها زمانی استاد بود.

اما شاید غم‌انگیزتر این است که می‌بینیم برتون حواس‌اش هست که چطور دارد دنیای شخصی و علایق‌اش را فدای هالیوود می‌کند و برای همین - و برای اثبات عکس آن به خودش یا شاید به ما - سعی دارد در فیلم، با علامت‌هایی کاملاً افزوده شده، حداقل نشان کم رنگی از خود باقی بگذارد.

یکی از این نشانه‌ها، تم تداخل رویا و واقعیت و از بین بردن مرز آن‌هاست که ریشه در فیلم های قبلی برتون دارد و اینجا برتون با دیالوگ های مشخص و روشنی در این زمینه سعی دارد فیلم را به این تم مورد علاقه‌اش نزدیک نشان دهد. در نهایت هم با هوشیاری مرز خیال و حقیقت را روشن نمی‌کند (در صحنه گفت‌و‌گوی آلیس با دوست پدرش در انتهای فیلم، زخم‌های آلیس از دنیای دیگر بر روی دستش دیده می‌شود).

اما حد تیم برتون - حدی که خودش با فیلم‌هایش برای ما ساخته -این قدر کم و ناچیز و در حد اشاره‌های گذرا یا به عمد اضافه شده نیست. برای همین «برتونی»‌ترین صحنه و دیالوگ فیلم هم آن‌چنان که باید تکان‌دهنده نیست: صحنه ملاقات هتر و آلیس در تنهایی که آلیس می‌گوید یادش هست که در تصورش شخصیتی نیمه دیوانه خلق کرده و هتر برای اثبات عشق - ارتباطش به آلیس اشاره می کند که خالق او (یعنی آلیس) هم حتماً باید نیمه‌دیوانه باشد که این شخصیت را خلق کرده! اما ما به خالق نیمه دیوانه «ادوارد دست قیچی» و «پی وی» بیش از خالق حسابگر «آلیس» احتیاج داریم.